آموزش همگانی محیط زیست در ایران

  در طول دهه‌های اخیر، بروز و توسعه بحران‌های مختلف زیست‌محیطی، نگرانی‌های فزاینده‌ای را نسبت به امنیت زیستی انسان برانگیخته است. بخش عمده‌ای از معضلات زیست‌محیطی موجود ریشه در فقدان آگاهی های لازم و ضعف فرهنگی در زمینه ارتباط انسان و طبیعت دارد و در واقع نوعی مشکل فرهنگی محسوب می‌شود، لذا نیازمند عزم ملی و بین‌المللی برای تقویت فرهنگ حفاظت از محیط زیست در سطح اقشار مختلف جوامع می‌باشد. در این راستا آموزش همگانی محیط زیست کلید رویارویی با این مشکل فرهنگی و رویکردی پیشگیرانه و اثربخش در جهت ارتقای آگاهی های  زیست محیطی می‌باشد.

سابقه آموزش محیط زیست در دنیا به سال 1972 و کنفرانس سازمان ملل متحد با عنوان محیط زیست انسانی و توسعه در سوئد بازمی‌گردد، این کنفرانس اولین تلاش جمعی 113 کشور جهان برای تأکید بر نقش آموزش و آگاه کردن مردم نسبت به مسایل محیط زیستی بود پس از آن نیز اقدامات مؤثری در این زمینه انجام شد. در سال 1992 نیز، پس از برگزاری کنفرانس محیط زیست و توسعه در ریودوژانیرو برزیل و تدوین دستور کار 21 بر ضرورت ایجاد و تداوم یک نهضت آموزشی با هدف تغییر رفتار و اصلاح بینش‌ عمومی نسبت به محیط زیست به عنوان مقدمه‌ی عمل برای دستیابی به توسعه‌ی پایدار تأکید شد. هم‌اکنون نیز در دهه‌‌ای قرار داریم که از سوی سازمان ملل متحد به عنوان دهه آموزش برای محیط زیست و توسعه پایدار نامگذاری شده است. در این راستا و نظر به تصریح اصل مترقی پنجاهم قانون اساسی کشور در حفاظت از محیط زیست به عنوان یک وظیفه عمومی که همگانی بودن آن را در ضمیر خود نهفته دارد و نیز با توجه به این که آموزش یکی از مؤثرترین مؤلفه‌های تأثیرگذار بر توسعه پایدار هر کشور است، انجام اقداماتی وسیع، همه جانبه مستمر و فراگیر در جهت افزایش آگاهی‌های زیست‌محیطی جامعه امری ضروری می‌نماید.

چارچوب و دامنه آموزش همگانی محیطزیست


  آموزش همگانی محیط زیست دارای دو وجه است: اولاً، همه اقشار، طبقه ها و صنف های اجتماعی، مخاطب آموزش محیط زیست هستند، در برنامه های آموزش محیط زیست نمی توان گروه یا طبقه ای را به هر دلیل بی نیاز از این آموزش به حساب آورد؛ ثانیاً، آموزش دهی محیط زیست در حیطه های صلاحیت و توان یک نهاد مسئول حفاظت از محیط زیست نیست. همه ارگان ها و نهادهای مسئول آموزش در کشور در حوزه و حدود خود با استناد به دستور کار 21، اهداف آموزش برای همه، سند اجلاس جهانی ژوهانسبورگ، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مصوبه ی سال 1374 شورای عالی حفاظت از محیط زیست در قبال آموزش محیط زیست مسئول هستند.

آموزش همگانی محیط زیست که مناسبت تر است آموزش توسعه پایدار خوانده شود، به دلیل تنوع موضوعات، تنوع مخاطبان و تنوع شیوه های آموزشی، از پیچیدگی های فراوان برخوردار است. بر خلاف آموزش های بخشی، آموزش محیط زیست جز در سایه برنامه، اراده و تعامل و اقدام جمعی میسر نیست. سازمان حفاظت محیط زیست بخش ناچیزی از منظومه ی آموزش توسعه پایدار است. تنوع و پیچیدگی آموزش محیط زیست ضرورت تلفیق برنامه های آموزش محیط زیست و ایجاد انسجام و هماهنگی در برنامه های بخشی و فرابخشی است.

/ 0 نظر / 14 بازدید