استقبال زنجانی‌ها از بهار با برپایی جشن سور

برآمد باد صبح و بوی نوروز                     به کام دوستان و بخت پیروز

مبارک بادت این سال و همه سال      همایون بادت این روز و همه روز

نوروز اولین پرونده زنجیره‌ای ثبت شده در یونسکو است که گستره فرهنگی بزرگی مانند آسیای میانه، بلخ، آذربایجان را پوشش می دهد و پس از ورود اسلام نیز تکرار شده است.

 آغاز نوروز علاوه بر ایجاد جنب ‌و جوش در بین مردم، در دل خود شادی‌های زیادی دارد. با توجه به اینکه شادی با انسان زاده شده است این ایام موردتوجه بوده و همواره برای استقبال از نوروز آیین‌های مختلفی انجام می‌شود. آیین‌هایی مانند خانه‌تکانی، چهارشنبه‌سوری و ... که برای آغاز نوروز انجام می‌شود نشان از قدمت این جشن دارد. البته در گذشته مراسم جشن سور برگزار می‌شد و پنج روز مانده به نوروز مردم بر پشت‌بام منازل خود بوته‌های گون را آتش زده و بر باور خود به استقبال فروهرها می‌رفتند که برای نبرد با اهریمن بر روی زمین می‌آمدند که بعد از اسلام و قیام مختار این مراسم مصادف با شب چهارشنبه آخر سال شد و به چهارشنبه‌سوری تغییر یافت.

یکی از زیربنایی‌ترین جشن‌هایی که در استقبال از نوروز انجام می‌شود مراسم چهارشنبه‌سوری است. چهارشنبه‌سوری یا جشن آتش یکی از جشن‌های مفصلی بود که در ایران و به تبع آن در زنجان برپا می‌شد و بعد از اتمام جشن مردم از پشت‌بام‌ها پایین آمده و یک سفره بزرگ پهن کرده و در آن هفت مغز فندق، بادام، پسته، گردو، توت، انجیر و کشمش می‌گذاشتند؛ در جشن‌های ایران باستان خوردن این هفت مغز واجب بود چرا که میوه‌های فروهری نام داشتند و پس از آن مردم به دلیل حضور فروهرها جشن و پایکوبی می‌کردند و به‌نوعی شروع پنج روز را با خوشی آغاز کرده و آن را به طبیعت تحمیل می‌کردند.

بر اساس نوشته‌های به‌ دست آمده در زنجان با فرا رسیدن آخرین ماه سال، چهارشنبه اسفند جشن گرفته می‌شد. در اولین چهارشنبه با توجه به نحس بودن آن مردم بالای پشت‌بام جلوی ناودانی‌ها حبوبات می‌ریختند تا باران آن‌ها را با خود به طبیعت ببرد. در دومین چهارشنبه مردم احشام را تمیز می‌کردند یال احشام را شانه می‌زدند تا برای نوروز آماده شوند.

چهارشنبه سوم مردم در باغ از شاخه درختان سنگ آویزان می‌کردند تا به درختان نوید آمدن بهار را دهند و در آخرین چهارشنبه نیز مردم به کوه و بیابان رفته و گون می‌کندند. این بوته‌ها در بالای پشت‌بام آتش زده‌ شده و مردم از روی آن می پریدند و پس از آن داخل خانه سر سفره می‌نشستند. زنجانی‌ها سر سفره  قرآن، آینه، یک تکه نان و گندم می‌گذاشتند.

در زنجان شب چهارشنبه‌سوری چندین مراسم برگزار می‌شد که یکی از آن‌ها قاشق‌زنی بود به این صورت که پس از جمع شدن سفره چهارشنبه کسانی که نیاز داشتند و یا دختران دم بخت، یک کاسه و قاشق به دست به در خانه افراد مختلف می‌رفتند که در این مراسم کاسه نماد سال بعد که پر خواهد شد و قاشق نماد حرکت بود. پس از آن‌که صدای کوبیدن قاشق به کاسه به ‌گوش می‌رسید، ریش‌سفید هر خانه چیزی که دم دست داشت داخل کاسه می‌گذاشت و ریش‌سفید دیگری آن را تعبیر می‌کرد.

مراسم دیگری که در زنجان برگزار می‌شد شال‌اندازی از باجه خانه‌ها بود به این‌ صورت که کسی که نیاز داشت به بالای پشت‌بام خانه می‌رفت شال بزرگی را از باجه به داخل خانه می‌انداخت و صاحب‌خانه مقداری آجیل و خوراکی به سر شال می‌گذاشت و گره می‌زد.

پس از اتمام مراسم چهارشنبه‌سوری و فرا رسیدن روز چهارشنبه زنجانی‌ها صبح این روز را جشن می‌گرفتند. مردم به کنار چشمه‌های مختلف رودخانه زنجان چایی می‌رفتند و در آنجا صبحانه می‌خوردند و آوازهایی همچون «آتیل باتیل چهارشنبه، بختیم آچیل چهارشنبه» می‌خواندند و بعد از آن آب‌بازی کرده و بعد به خانه‌های خود رفته و از این آب روی اثاثیه منزل می‌پاشیدند تا شروع خمسه زلالی داشته باشند.

این آیین‌های سنتی امروزه نیز در روستاهای زنجان زنده است و هر ساله گردشگران زیادی برای بازدید از این آیین‌های سنتی به روستاهای زنجان سفر می‌کنند. گردشگرانی که خواستار جستجو و آشنایی با پیشینه‌ خود هستند می‌توانند در روستاهای کهلاب و دو تپه زنجان که آیین‌های سنتی فراموش نشده است، نمونه زنده گذشته را دریابند.

/ 2 نظر / 14 بازدید
filtershekans

سلام دوست عزيز وبلاگ خوبي داري مطمئنم موفق بشي اگر کريو خاستي ميتوني به وبلاگم سر بزني بهت مجاني ميدم

مونوبلاگ

قوي ترين سيستم وبلاگدهي رايگان ايراني راه اندازي شد!! با ساخت وبلاگ در سيستم مونوبلاگ به صورت رايگان در صفحه اول گوگل قرار خواهيد گرفت و بازديد فوق العاده بالايي خواهيد داشت.... همين حالا به جمع مونوبلاگي ها بپيونديد براي ثبت وبلاگ به آدرس زير مراجعه کنيد www.monoblog.ir