ارزیابی روش های کنترل خوردگی میکروبی در صنعت نفت

در بخش های مختلف صنعت نفت، از روش های مختلف کنترلی، جهت مهارخوردگی بیولوژیک استفاده بعمل می آید. این روش ها عبارتند از روش های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژی. در این رابطه، علم استفاده از میکروب ها علیه میکروب ها (روش های بیولوژیک) جدید و نوین بوده و هنوز راهکارهای اصلی آن متداول نشده است. در خصوص روش های فیزیکی و شیمیایی، موارد لازم الاجرا جهت استفاده از هر روش ذیلاً مورد بحث قرار می گیرند:

روش های فیزیکی مقابله با خوردگی میکروبی

این روش ها، شامل کاربرد مواد مقاوم در برابر خوردگی (مثلاً تیتانیوم و آلیاژهای آن) کاربرد روکش های (پوشش ها) محافظ بر روی سطوح فلزی، تمیزکاری سیستم و حذف فیزیکی گل و لای، لجن و فیلم های سطحی، توپک رانی و کاهش کدورت آب، می باشند.

در تمامی روش های فوق الذکر ( بجز اولین روش) هدف اصلی دور نمودن یا زدودن میکروب ها از سطح فلز است این نکته بسیار حائز اهمیت است که اولین گام در مهار خوردگی میکروبی ، جدا نمودن میکروب از فلز و جلوگیری از تجمع آن در سطح می باشد. استفاده از مواد ضد خوردگی (Anticorrosion) تنها در صورتی می تواند مفید واقع شود که جداره داخلی لوله های انتقال سیالات، رسوب زدائی شده باشند. متاسفانه در بسیاری موارد از این مواد در شرایط استفاده بعمل می آید که بیش از ۴/۱ از حجم داخل لوله ها، بوسیله رسوبات آکنده شده اند. توپک رانی در لوله ها و تمیزکاری سطوح در برج های خنک کننده باعث حذف رسوبات شده و در نتیجه سایر روش های کنترل از جمله تیمارهای شیمیایی قادر خواهند بود تاثیر واقعی خود را اعمال نمایند.

  هنگام استفاده از پوشش های خارجی لوله ها به دو نکته اصلی باید دقت نمود.

اول اینکه اتصال پوشش اصلی به سطح فلز با حداکثر دقت انجام گیرد. در این رابطه معمولا از یک لایه اپوکسی، قبل از چسب، استفاده بعمل می آید. بدیهی است هرگونه زدایش پوشش از فلز به تسریع فرآیند خوردگی کمک خواهد نمود.
دوم از پوشش هایی که کمتر مستعد تجزیه بیولوژیکی هستند، بعنوان پوشش اصلی استفاده بعمل آید. مثلاً پوشش های اپوکسی و تا حدودی پلی یورتان، به سادگی بوسیله میکروب ها تجزیه می شوند. یکی از راهکارهای اصلی مبارزه با خوردگی میکروبی، استفاده از پوشش مناسب در جداره داخلی لوله ها است. در این رابطه، علاوه بر لحاظ نمودن دو مورد پیش گفته در خصوص پوشش ها، یادآور می شود، استفاده از پوشش سیمانی در جداره داخلی لوله ها (بویژه لوله های انتقال آب شرب)، با توجه به شسته شدن تدریجی سیمان، احتمال ایجاد ترک های بیش از یک میلی متر و موارد دیگر، پوشش مناسبی محسوب نمی گردد.

 روش های شیمیایی مقابله با خوردگی میکروبی

معمولاً دو گروه اصلی ماده شیمیایی به این منظور مورد استفاده قرار می گیرد.

گروه اول مواد ضد رسوب و مهار کننده خوردگی می باشند که عموماً با تشکیل یک فیلم نازک از تماس فلز با سیال ممانعت بعمل می آورند. همان گونه که در بخش قبل مشخص گردید، این مواد می باید پس از اعمال روش های فیزیکی رسوب زدایی از سطح فلز، استفاده شوند.
گروه دوم (Biocide)، مواد شیمیایی موسوم به زیست کش می باشد. این مواد در انواع اکسید کننده و غیر اکسید کننده موجود بوده و با هدف ممانعت از رشد و تکثیر میکروب ها در سیستم تزریق می گردند. نکات اصلی در استفاده از این مواد به شرح ذیل می باشند.
الف) تاریخ مصرف آنها منقضی نشده باشد.
ب ) دوز موثر اعلام شده از طرف فروشنده مورد توجه قرار گرفته و در آزمایشگاه دوز موثر واقعی با اجرای تست های میکروبی مشخص شده و مقایسه شود. در تعیین دوز، شرایط فیزیکی سیال نیز لحاظ گردد.
ج ) دوزهای تعیین شده در آزمایشگاه، به سیستم اعمال شده و قبل و بعد از آن سنجش های میکروبی با هدف تعیین اثر واقعی آن در سیستم انجام گردند.
د ) بصورت معمول هفته ای سه بار، و نیز قبل و بعد از هر نوبت تزریق زیست کش، ارزیابی میکروبی سیستم، انجام گردد. در این راستا، تست های SRB,TBC ( شمارش کل باکتریایی ) و نیز APB (باکتری های مولد اسید) و در صورت نیاز سنجش باکتری های آهن خوار و باکتری های ازت و گوگرد، پیشنهاد می شوند.
دقت گردد، موارد فوق الذکر برای کلر بعنوان معمول ترین زیست کش اکسید کننده نیز لازم الاجرا می باشند. بدیهی است که اگر کلر در مقادیر زیاد (بیش از ppm 1-8/0 کلر باقیمانده) تزریق شود باعث پوسیدگی چوب و خوردگی سیستم می گردد و چنانچه در کمتر از مقادیر توصیه شده (کمتر از ppm 3/0 کلر باقیمانده) مورد استفاده قرار گیرد، تاثیری روی میکروب ها نخواهد داشت. استفاده صحیح از کلر، مستلزم دقت زیادی بوده و هنگام استفاده باید مواردی این قبیل مشخص شوند: محل دقیق تزریق، تعداد محل های تزریق، دوز موثر، تزریق بصورت مداوم یا منقطع، فواصل تزریق، ترکیب شیمیایی سیال و مقدار مواد آلی آن و غیره.
به هر حال با انجام تست های مکرر میکروبی با هدف رسید به حالت مطلوب ( حالتی که در آن تعداد SRB صفر و TBC کمتر از ۱۰۴ و APB نیز حداکثر ۱۰ در میلی لیتر باشد)، می توان بصورت تجربی موارد فوق را تعیین نمود.

/ 0 نظر / 34 بازدید