سبزگون زنگان

محیط زیست جهانی

فکر اضطرابی

اختلال وسواسی، عبارت است از وجود حداقل یک فکر اضطرابی در ذهن که منجر به بروز یک رفتار وسواسی ـ جبری شده و نهایتاً فکر و عمل در بیمار، غیرقابل کنترل شده و ناگزیر در برابر آنها تسلیم خواهد شد.

 واژه اضطراب نزد عموم به مفاهیمی چون نگرانی، تشویش، دلهره، دست پاچگی و نظایر این اطلاق می‌شود، اما در واقع این مفهوم عبارت است از یک حالت انگیختگی هیجانی مفرط و غیرقابل کنترل در لحظه وقوع، توسط فرد که دارای یک یا چند علامت عمده جسمی ـ روانی نظیر پریدگی رنگ چهره یا سرخ شدن چهره، احساس گرم شدگی یا سردی در اندام خصوصاً دست‌ها، تنگی نفس، لرزش لب‌ها یا دست‌ها، احساس پیچش در ناحیه شکم، حالت تهوع و استفراغ، پرش گوشه چشم‌ها و پلک‌ها، تندی ضربان قلب، بروز اختلال در ارائه تکلم و علائمی از این دست باشد، اضطراب می‌نامند.

 اختلال‌های بسیار زیادی در جسم و روح انسان پدید می‌آیند که ریشه همه آنها به‌طور مشترک بروز اضطراب است و یکی از عمده‌ترین اختلال‌های اضطرابی، اختلال وسواس جدی است.نمونه شایع آن، فکر آلوده بودن دست‌ها در فرد است که وی را وادار می‌کند به کرات دست‌های خود را بشوید.

 وجود فکر وسواسی که کمتر به عمل وسواسی تبدیل می‌شود، در مرحله بعدی این اختلال قرار دارد که در این حالتِ، افکار و عقیده یک احساس و یا اندیشه مزاحم و تکرار شونده در ذهن فرد ایجاد می‌شود.

متقابلاً اعمال وسواسی نیز در نوع عمیق‌تر به‌صورت عملی و حاد ظهور پیدا می‌کنند، نظیر شستن دست‌ها، استحمام مکرر، بررسی ابزار مختلف نظیر شیرگاز، پنجره‌ها، کمدها و گنجه‌ها و قفل در که علائم حائز اهمیتی به‌شمار می‌روند.این اختلال‌ها عمدتاً می‌توانند به‌دنبال ناراحتی و اختلال دیگری مانند افسردگی پدید آیند، یا به عبارت دیگر زمینه آن وجود افسردگی در فرد است که گاهی به‌دنبال این اختلال حادتر می‌شود.

 عوامل زیست‌شناسی نظیر عوامل عصبی مغز و ناقل‌های شیمیایی مهم‌ترین علل بروز وسواس است. عوامل وراثتی و هورمونی، عوامل رفتاری و روانی ـ اجتماعی نیز می‌توانند نقش مهمی را در ایجاد یک وسواس فکری ـ عملی ایجاد کنند.

 وجود فرد یا افرادی مبتلا به اختلال‌های خلقی و یا اضطرابی در خانواده درجه یک و دو می‌تواند زمینه‌ای برای بروز اختلال در فرزندان باشد، اما یکی از مهم‌ترین دلایل وجود عوامل رفتاری، نقش والدین است .

نقش رفتاری والدین در تربیت اصول رفتاری کودک، در بروز این اختلال بسیار مؤثر بوده و به‌طور طبیعی، والدین در تربیت کودک خود نقش مستقیم‌تر و عمیق‌تری بازی می‌کنند که این نقش در ابعاد افراطی تسلط‌گرایانه، اجباری و دستوری و طی تکرارهای مکرر و خصوصاً هنگامی که کودک را ناگزیر از انجام آن می‌سازند، می‌تواند زمینه‌ساز بروز اختلالات وسواسی در کودک شود.والدین بایستی از ارائه عوامل تربیتی و اعمال فشار شدید جهت شکل دادن آداب و اصول در رفتار کودک، خودداری کنند.

وجود اختلاف بین زن و مرد در طولانی‌مدت و بروز نگرانی از طردشدگی در زن توسط همسرش می‌تواند او را وادار به رفتارهای وسواسی شدید در نظافت خانه کند و یا این عمل می‌تواند در توجه بیش از حد به نظافت کودک و خانواده منجر شود.

همچنین بیکاری و خالی بودن از فعالیت‌های فکری و عملی مناسب در زندگی روزمره می‌تواند فضای مناسبی برای بروز افکار وسواسی باشد.

تنهایی و انزوا، نداشتن ارتباط کلامی و فیزیکی با دنیای خارج و پرداختن به فعالیت‌های ضعیف و انفرادی در حد زیاد، به‌تدریج می‌تواند اضطراب‌زا و ایجاد‌کننده افکار وسواسی در ذهن باشد.

 

   + کورش پورزند ; ۸:۱٠ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱۳ تیر ۱۳٩٠
comment نظرات ()