سبزگون زنگان

محیط زیست جهانی

تاریخچه دانشگاه تهران

تاریخچه دانشگاه تهران

اندیشه ایجاد مرکزی برای آموزش عالی در ایران و به تعبیر دیگر دانشگاه ،نخستین بار با تاسیس دارالفنون در 1230 ه.ش . به  همت میرزاتقی خان امیرکبیر عملی گردید. دارالفنون گرچه توسعه  نیافت اما تجربه مغتنمی پیش روی کسانی که در آرزوى آشنایی ایرانیان  با دانش های جدید وپیشرفت های اروپائیان در صنعت ، اقتصاد، سیاست  و... بوده اند، قرار داد. با عطف به این تجربه در 1307 ه.ش پروفسور دکتر محمود حسابى پیشنهادراه اندازی مرکزی جامع همه  یا اغلب دانش ها را با وزیر وقت فرهنگ ، دکترعلی اصغر حکمت ، در میان نهاد.

در بهمن ماه سال 1312 شمسى، جلسه هیات دولت وقت تشکیل و در آن در موضوع آبادى تهران و زیبایى و شکوه ابینه، عمارات و کاخ هاى زیباى آن سخن به میان آمد. مرحوم فروغى که در آن روز ریاست وزراء را برعهد داشت از یک سو و دیگروزیران از سوى دیگر زبان به تحسین و تمجید شهر گشودند و برخى از آنان براى جلب رضایت شاه در این مقال، عنان از کف بدادنداما دراین میان مرحوم على اصغرحکمت کفیل وزارت معارف بى آنکه پیشرفت هاى پایتخت را نادیده انگارد با لحنى محتاطانه چنین گفت:«البته که در آبادى و عظمت پایتخت شکى نیست » ولى تنهانقص آشکار آن اینست که «انیورسته»ندارد و حیف است که در این شهر نوین ازاین حیث از دیگر بلاد بزرگ عالم، واپس ماند». این سخنان ارزشمند تاثیر خودرا بر جاى نهاد و بى درنگ مقبول همگان افتاد از این رو آنان با تخصیص بودجه اولیه اى به میزان 250000 تومان به وزارت معارف اجازه دادند تا زمین مناسبى براى تاسیس دانشگاه بیابد و ساختمان آنرا در اسرع وقت پدید آورد. على اصغر حکمت بى درنگ دست به کار شد و جستجوبراى مکان یابى مناسب دانشگاه را با کمک و مشاوره آندره گدار، معمار چیره دست فرانسوى که در آن روزگار به عنوان مهندس در خدمت وزارت معارف بود آغازکرد. آنان پس از جستجوى بسیار در میان ابنیه، باغ ها و زمین هاى فراوان آن روز اطراف تهران باغ جلالیه را براى احداث دانشگاه برگزیدن. در همین حال بر خلاف امروز که یافتن زمین مناسب در شهر تهران براى ایجاد دانشگاهى عظیم تقریباً ناممکن است، در آن روزها زمین هاى فراوانى وجود داشت که صاحبان آنها نه تنها در فروش آنها امساکى نداشتند بلکه براى واگذار به چنین مؤسساتى که مسلماً سود کلانى هم بدنبال داشت، سر و دست مى شکستند. از همین رو بود که گروهى از مالکین اراضى بهجت آبادباسوء استفاده هایى نظر وزیر مالیه وقت را جلب کرده بودند که زمین هاى آنهارا براى تاسیس دانشگاه خریدارى نماید. در حالیکه به نظر موسیو گدار عرصه آن زمین ها تنگ و موقعیت آنها سیل گیر بود و براى تاسیس دانشگاه به هیچ روىمناسب نبود. با این همه مرحوم داور رجحان در جلسه هیات دولت به سختى برخرید اراضى بهجت آباد پاى فشرد و نظر بیشتر اعضاء را جلب کرده و سرانجام دولتیان، بهجت آباد را برگزیدند. در همین حال که على اصغر حکمت دل شکسته وناامید ناظر ماجرا بود، رضا شاه وارد شد و پس از اطلاع اوضاع را برهم زد و گفت:« باغ جلالیه را برگزینید. بهجت آباد ابداً شایسته نیست عرصه آن کم و اراضى آن سیل گیر است. دولتیان در برابراین سخنان قاطع، زبان در کام کشیدند و احدى دم برنیاورد
.
باغ جلالیه در شمال تهران آن روز ما بین قریه امیرآباد و خندق شمالى تهران قرار داشت. این باغ زیبا که پوشیده از درختان کهنسال مثمر و غیرمثمر بود، در حدود 1300.قدر واپسین سال هاى حکومت ناصرالدین شاه قاجار به فرمان شاهزاده اى به نام جلال الدوله بنا یافته و در آن روز در مالکیت تاجرى ترک به نام حاج رحیم آقاى اتحادیه تبریزى بود. به هر حال باغ جلالیه از قرار مترى 5 ریال وجمعاً به مبلغ 100000 توامان از این تاجر خریدارى شد و موسیو گدار به سرعت مامور تعیین حدود، نرده گذارى، طراحى و اجراى عملیات ساختمانى در آن شد. در همین حال پانزدهم بهمن ماه 1313. ش لوح یادبود تاسیس دانشگاه با حضورمقامات دولتى در محلى که اکنون پلکان جنوبى دانشکده پزشکى است در دل خاک به امانت گذاشته شد
.


آغاز عملیات ساختمانی

طراحى پردیس دانشگاه را نیز همان معمار فرانسوى بر عهده گرفت. وى نخست طرح خیابان هاى اطراف و داخل دانشگاه را ارائه کرد و پس از تایید در پانزدهم بهمن 1313، عملیات اجرایى با کاشت نهال هاى درختان سایه گستر و با شکوه چنار در کنار خیابان ها آغاز شد اکنون آن نهال هاى نحیف عمرى به درازاى دانشگاه یافته و آنان نیز هفتاد ساله شده اند.

تاسیس دانشگاه تهران که باآغازآشنایى جدی ایرانیان بامغرب زمین مقارن افتاده بود این دانشگاه را به بستر اصلی ارتباط باتمدن مغرب زمین و علوم جدید تبدیل کرد. از آغاز فعالیت هاى  آموزشی دانشگاه تهران ، تاکنون ، همواره افراد شایسته و شخصیت های برجسته و چهره های صاحب نامی در آن به تدریس یا تحصیل پرداخته اندکه در اینجا با صرف نظر از اسامى فعالان کنونی در عرصه های  سیاست ،اجتماع، علم و هنر، فقط به نام چند تن از درگذشتگان اشاره  مى شود
.

  
استاد جلال الدین همایى ، عبدالعظیم  قریب ،بدیع الزمان فروزان فر، پروفسور محمود حسابى ، استاد علی  اکبر دهخدا، دکترمحمد معین ، مهندس مهدی بازرگان ، شهید دکتر مصطفی چمران ، دکتر یدا.. سحابى ، شهید دکتر محمد مفتح ، استاد شهید مرتضی مطهرى ، دکترعبدالحسین زرین کوب ، دکتر کریم ساعى ، دکتر احمد حامی و
...

پردیس دانشگاه تهران که از جنوب به خیابان انقلاب ، از شمال به  خیابان پورسینا و از شرق و غرب به ترتیب به خیابان هاى قدس و 16 آذر محدوداست در سال 1313 ه.ش در مساحتی به وسعت 21 هکتار تاسیس  شد.

   + کورش پورزند ; ۳:٤٥ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢۸ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()