سبزگون زنگان

محیط زیست جهانی

وضعیت آلودگی هوا در ایستگاه آزادی در مرز اضطرار است.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوا گفت: وضعیت آلودگی هوا در ایستگاه آزادی در مرز اضطرار است.

یوسف رشیدی با بیان اینکه کماکان در وضعیت هشدار هستیم، گفت: در ایستگاه آزادی مونوکسید کربن ۲۰۰ است و در مرز اضطرار هستیم.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوا ادامه داد: همچنین میزان مونوکسیدکربن در ایستگاه استانداری ۱۸۲ است و هنوز به مرز اضطرار نرسیده است.

آلودگی هوا و رسیدن آن به سطوح بحرانی پدیده ای نگران کننده است که سلامت شهروندان را به خطر می اندازد. به همین علت جامعه جهانی در تلاش برای مبارزه با این پدیده از طریق اجرای راهکارهای بلندمدت و مقابله در موقعیتهای فوق العاده است.

این روزها شهر تهران همچون سالهای گذشته با افزایش سطح آلودگی هوا مواجه شده است. این پدیده بحرانی در سالهای اخیر در اوج تابستان و بسیاری از روزهای پاییز و زمستان پایتخت ایران را درگیر می کند.

آلودگی هوا یا آلودگی جوی اصطلاحی است که تمام عوامل فیزیکی، شیمیایی و زیستی را در بر می گیرد که ویژگیهای طبیعی جو (اتمسفر) را تغییر می دهند.

مهمترین آلاینده های جوی

- منوکسید کربن (CO)

- اکسید نیتروژن (Nox)

- اکسید گوگرد (SOx)

- هیدروکربورها (CxHy)

- ذرات معلق (PTS)

- ازون (PTS)

برای تمام این مواد به استثنای هیدروکربن ها یکسری مقرراتی وجود دارند که این مقررات محدودیت هایی را برای استانداردسازی "کیفیت هوا" ارائه می کنند. این محدودیتها با شرایط سلامت انطباق دارند و در صورتی که شاخص های این مواد از سطح این استانداردها فراتر رود این آلاینده ها می توانند به شدت سلامت عمومی را در معرض خطر قرار دهند.

منابع انتشار آلاینده ها

- خدمات حمل و نقل عمومی

- نیروگاههای ترموالکتریک

- صنایع

- مصارف خانگی

- کشاورزی و شیلات

کشاورزی و شیلات مهمترین منابع انتشار منوکسیدکربن، هیدروکربن ها، اکسید نیتروژن و ذرات معلق هستند درحالی که صنایع و نیروگاه های ترموالکتریک مسئولان اصلی انتشار دی اکسید گوگرد به شمار می روند. زمانی که این مواد در اتمسفر منتشر می شوند مواد سمی با جریان هوا به مناطق دورتر حداکثر تا فاصله هزار کیلومتر منتقل می شوند.

فلزات سنگین

فلزات سنگین نیز از دیگر مواد سمی هستند که می توانند به شدت منجر به آلوده شدن هوا شوند. این فلزات عبارتند از: کادمیم (Cd)، سرب (Pb) و جیوه (Hg)

آلودگی هوا در مراکز شهری

بی شک ترافیک وسایل نقلیه موتوری و سیستم های گرمایشی خانگی بزرگترین عوامل آلودگی هوا در شهرها به شمار می روند. به خصوص، وسایل نقلیه به سبب سطح بالای انتشار مواد آلاینده آنها در محیط های با ترافیک سنگین نقش مرکزی در وضعیت نامناسب هوای شهرهای بزرگ ایفا می کنند.

به ویژه در دوره زمستان اغلب به دلیل پدیده های وارونگی گرمایی که موجب می شود هوای سرد در سطوح پایین انباشته شده و مانع رقیق شدن گازهای سمی شود ترافیک سنگین می تواند کیفیت هوا را به شدت در معرض خطر قرار دهد.

سطح آلودگی هوا در مراکز شهری می تواند هم با نوسانات فصلی و هم با نوسانات روزانه مورد بررسی قرار گیرد. برای مثال SO۲ با گرمای ساختمان ها ارتباط دارد. از آنجا که حداکثر پیک سیستم های گرمایشی در دوره زمستان است بنابراین سطح این گاز در اتمسفر در دوره فصلی زمستان افزایش می یابد. درحالی که اوزن با "مه دود فتوشیمیایی" ارتباط دارد و بنابراین تمرکز این گاز در فصل تابستان و در ساعات میانی روز به حداکثر میزان خود می رسد.

این درحالی است که گازهای منوکسید کربن و منوکسید نیتروژن با پیک فصلی ارتباطی ندارند بلکه به تغییرات روزانه وابسته اند که یکی از مهمترین دلایل این تغییرات روزانه، سطح ترافیک وسایل نقلیه در ساعات مختلف روز است.

اثرات آلودگی هوا بر روی سلامت شهروندان

نتایج نامطلوب آلودگی هوا بر روی سلامت شهروندان پس از چند موردی که در نیمه اول قرن گذشته به ثبت رسیدند به شدت مورد ملاحظه قرار گرفتند. از این موارد می تواند به آلودگی بسیار وخیم سال ۱۹۵۲ لندن اشاره کرد که در ادامه آن بیش از چهار هزار مورد مرگ و بیش از دو هزار مورد بستری در بیمارستان به دلیل بیماریهای دستگاه تنفسی به ثبت رسید.

در این آلودگی بزرگ، ذرات گرد و غبار و اکسید گوگرد مهمترین مواد آلاینده بودند اما امروز تمرکز این مواد در جو بسیار پایین آماده است. اما این مواد همچنان می توانند برای سلامت جمعیت نگران کننده باشند.

در دو فصل تابستان و زمستان گازهایی که از اگزوز خودروها منتشر می شوند (منوکسید کربن، دی اکسید نیتروژن، سرب، بنزن، ذرات گرد و غباری که از خودروها روی آسفالت را می پوشانند) همراه با آلاینده هایی که از رسوبات صنعتی تولید می شوند به شدت سلامت عمومی را به خطر می اندازند.

کودکان، سالمندان، بیماران قلبی، بیماران تنفسی و زنان باردار در مقولات با فاکتورهای خطر می گیرند و بنابراین در روزهایی که سطح مواد آلاینده جوی از استاندارد بالاتر می رود باید از تردد در مراکز شهری خودداری کنند.

در شهرها

مشکل آلودگی باید و می تواند از طریق سیاست های درست حمل و نقل حل شود. برای مثال، با سرمایه گذاری های صحیح در بخش حمل و نقل عمومی می توان به طور کامل از تردد خودروهای شخصی در طول روز برای رفتن به محل کار جلوگیری کرد. از دیگر راهکارهایی که می توانند از آلودگی هوا در روزهای بحرانی بکاهد می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱) اجتناب از سفرهای غیرضروری در طول روزها و ساعات پر ترافیک

۲) انتخاب مسیرهای با حداقل سطح ترافیک به طوری که حرکت در مسیر مورد نظر روان باشد

۳) انتخاب مسیرهایی که از میان پارکها و باغهای عمومی عبور می کند و رسیدن به مقصد به صورت پیاده و یا سوار بر دوچرخه

۴) اجتناب از فعالیتهای ورزشی (برای مثال دویدن) در مناطق با ترافیک سنگین

۵) اجتناب از بردن کودکان کم سن، به ویژه پیاده یا با کالسکه در خیابان هایی که ترافیک سنگین است

۶) خاموش کردن موتور خودرو و بالاکشیدن شیشه پنجره ها در زمانی که خیابان در اثر ترافیک سنگین مسدود شده است

۷) اجتناب از خروج از منزل در ساعات بحرانی (۱۲ تا ۱۷) به ویژه برای افراد دارای فاکتورهای خطر

رژیم غذایی

۱) در روزهایی که سطح آلودگی هوا به مرحله بحرانی می رسد خوردن میوه و سبزیجات تازه که محتوی ویتامین های مختلف هستند توصیه می شود. ویتامین ها با رادیکال های آزاد مقابله می کنند. مواد آلاینده قادرند سطح رادیکال های آزاد را افزایش دهند.

۲) محدود کردن مصرف نمک

۳) عادت دادن کودکان به خوردن سیر، پیاز و تره فرنگی. هرچند ممکن است بوی این مواد آزاردهنده باشد اما این سبزیجات محتوی میزان زیادی گوگرد هستند و بنابراین می توانند از موکوس (مخاط) دستگاه تنفسی محافظت کنند.

۴) نوشیدن زیاد آب که به کلیه ها کمک می کند املاح اضافی از بدن خارج شوند.

۵) اجتناب از خرید میوه و سبزیجات تازه از خودروهایی که در کنار خیابان ها محصولات خود را به فروش می رسانند و یا مغازه هایی که سبزیجات خود را در بیرون از مغازه و در مسیر عبور خودروها می گذارند.

علائمی که نشان دهنده مشکلات سلامتی ناشی از آلودگی هوا هستند

آلودگی جوی می تواند موجب سوزش چشم ها، گلو و ریه ها شود. قرمز شدن چشم ها، سرفه و احساس تنگی قفسه سینه از علائم شایع در زمان افزایش سطح آلودگی هوا به شمار می روند.

روش پکن در مقابله با آلودگی هوای شهری

پکن از ابتدای سال ۲۰۰۶ با هدف کاهش آلودگی هوا در این شهر تصمیم گرفت ۱۳ هزار تاکسی فرسوده را از رده خارج کند و به جای آنها خودروهایی را وارد سیستم تاکسیرانی کند که به استانداردهای انتشار "یورو- ۳" احترام می گذارند. همچنین دو هزار اتوبوس را بازنشسته کرد. درحقیقت گازهایی که از اگزوز وسایل حمل و نقل عمومی خارج می شوند اولین دلیل آلودگی شدید شهری است. در نیمه اول سال ۲۰۰۶ انتشار دی اکسید کربن در چین ۲/۴ درصد نسبت به دوره مشابه در ۲۰۰۵ رشد داشت. این استانداردهای جدید توانستند ۳۰ درصد از مواد آلاینده ناشی از وسایط نقلیه موتوری را کاهش دهند.

آلودگی جوی به توسعه خود ادامه می دهد

آلودگی جوی از دیدگاه رسانه ها و افکار عمومی همچنان یکی از خطرناکترین موضوعات هم برای محیط زیست و هم برای سلامت انسان بشمار می رود.

در این راستا، آژانس فضایی اروپا (اسا) بر روی ماهواره Envisat یک حسگر کنترل شاخص گازهای آلاینده به نام Sciamachy را نصب کرد. اطلاعات جمع آوری شده توسط این حسگر نشان می دهد که بین سال های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۹ سطح دی اکسید کربن در اتمسفر حدود دو قسمت در میلیون (ppm) افزایش داشته است.

محققان دانشگاه برمن آلمان با استفاده از این اطلاعات موفق شدند نقشه ای از جزئیات آلودگی جوی زمین و توزیع گازهای گلخانه ای در سطح جهانی را ارائه کنند.

همچنین نتایج یک تحقیق جدید در دانمارک نشان می دهد که آلودگی جوی حاصل از اگزوز خودروها می تواند منجر به بروز سکته مغزی و بیماری های ریوی چون برونشیت و آسم شود.

۵ راهکار ضروری

انجمن ریه آمریکا در گزارشی نشان داد که با ایجاد ۵ تغییر اساسی در سیاستگذاری های دولت ها می توان هوایی را که در آن تنفس می کنیم پاک تر و سالم تر کرد. این ۵ راهکار عبارتند از:

۱) تمیز کردن نیروگاههای ترموالکتریک از کربن

۲) تقویت مقررات کنترل اوزن هوا

۳) تمیز کردن کشتی ها. کشتی ها و ناوهای باری و تمام وسایط موتوری که در آبهای دریاهای دنیا در ترددند میزان بسیار زیادی مه دود منتشر می کنند. این مه دودها از اکسید نیتروژن، دی اکسید گوگرد، دی اکسید کربن و فلزات سنگین و ذرات معلق تشکیل شده اند.

۴) بهبود شبکه کنترل آلودگی هوا

۵) به کارگیری مقرارت مناسب موجود که اغلب مورد استفاده قرار نمی گیرند. در حقیقت در اجرای بسیاری از این مقررات، تصمیم گیری های سیاسی و اقتصادی جای تصمیم گیری های علمی را گرفته اند و بنابراین به مقرراتی که برپایه دستاوردهای علمی برای مقابله با آلودگی هوا تنظیم شده اند احترام گذاشته نمی شود.

بسته آب و هوایی ۲۰-۲۰-۲۰

اروپا به منظور مقابله با گرمای جهانی اصطلاح "بسته آب و هوایی ۲۰-۲۰-۲۰" را ارائه کرد. این بسته برای تمام کشورهای اروپایی افزایش ۲۰ درصدی میزان اثربخشی انرژی، کاهش ۲۰ درصدی انتشار گازهای گلخانه ای و افزایش ۲۰ درصدی میزان انرژیهای تجدیدپذیر زیستی را تا سال ۲۰۲۰ پیش بینی می کند. در راستای اجرایی شدن این پروژه، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر زیستی و توسعه خودروهای الکترونیکی نه تنها منجر به کاهش گرمای جهانی می شوند بلکه می توانند شهرهایی با هوای پاک را به ارمغان آورند.

 

   + کورش پورزند ; ٩:٠٠ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٧ آذر ۱۳۸٩
comment نظرات ()