سبزگون زنگان

محیط زیست جهانی

کنوانسیون رامسر

 

آن هنگام که بان کی مون،‌دبیر کل سازمان ملل متحد، سال ۲۰۱۰ میلادی را سال جهانی تنوع زیستی اعلام کرد و از آن به «جشن زندگی به روی کره زمین» نام برد؛ دوستداران محیط زیست در ایران نیز به این فکر افتادند تا در این سال جهانی و در میان سکوت سازمان حفاظت از محیط زیست با پیشنهادات مختلف خویش فکری به حال تنوع زیستی ایران کنند.

کنواسیون رامسر قدیمی ترین میثاق بین المللی است که تاکید به حفاظت از محیط زیست را در دستور کار خود قرار داده است. این کنواسیون در ۱۳ بهمن ماه ۱۳۴۹ در ایران و در شهر رامسر شکل گرفت و به افتخار میزبانی ایران به نام رامسر به جهانیان معرفی شد. در حال حاضر بیش از ۱۵۲ کشور به عضویت این کنواسیون در آمده اند. به این ترتیت دولت های عضو  به تعیین و حفظ تالابهای با اهمیت بین المللی و بهره برداری خردمندانه ملزم شدند.

تالاب ها یکی از شگفت انگیزترین پدیده های طبیعی محسوب می شوند که راز و رمز های بی شماری را در دل خود ناشناخته باقی گذاشته اند.به دیگر سخن،‌ ارزش این اکوسیستم های آبی آنقدر بالاست که اقتصاددانان و داشمندان ارزش خدماتی تالابهای سطح جهان را ۴.۹ تریلیون دلار برآورد کرده اند. ذخیره سازی آب،‌تعدیل آب و هوای محلی، مهار فرسایش خاک و از همه مهم تر حفظ ذخایر ‍‍ژنی گیاهی و جانوری تنها بخش کوچکی از خدمات بی شمار تالابها به ما انسانهاست.

دکتر مزدک دربیکی متخصص محیط زیست با اشاره به وضعیت نه چندان مطلوب تالاب های ایران به "پول" می گوید : فشارهای زیادی بر روی تالابهای ایران است که عموما به دو بخش طبیعی و انسانی تقسیم می شوند. وی با اشاره به اقلیم خشک و نیمه خشک ایران؛ کمبود منابع آبی در کشور و در نظر گرفتن تالابها به عنوان تامین کننده آب کشاورزی، صنعت و شهری را یکی از دلایل روند قهقرایی تالابها می دانند.این متخصص محیط زیست، سوء مدیریت در بخش آب و مدیریت ناکارآمد متولی تالابها( سازمان حفاظت از محیط زیست) را تاثیر گذار ارزیابی کرده و معتقد است که این سازمان هنوز برنامه جامعی برای مناطق مدیریتی خود ندارد. وی همچنین مدیریت چندگانه بر تالاب ها به ویژه از سوی وزارت نیرو و جهادکشاورزی در کنار خشکسالی های پی در پی و تغییرات اقلیمی و اثر آن ها بر تالاب ها را از جمله دلایل تخریب این اکوسیستم های ارزشمند معرفی کرده اند. دکتر دربیکی جواب این سوال را که آیا هنوز هم می توان به حفظ و احیای تالابهای ایران امیدوار بود را مشروط بر این که برای تک تک تالاب ها طرح جامع مدیریتی واقع گرا تدوین شود. یعنی طرحی که بر اساس راهنماها و ضوابط جهانی اما به صورت بومی شده تهیه شوند. این طرح جامع باید کلی نگر باشد یعنی تمام کارکردهای اکوسیستمی تالاب در نظر گرفته شود، ارزش گزاری دقیق اقتصادی صورت گیرد و نظرات و خواسته های منطقی تمام ذی نفعان در آن لحاظ شده باشد. این طرح باید از سوی کارشناسان متخصص و کارکشته که از بخش ها و وزارتخانه های مختلف هستند تدوین شود یعنی محیط زیست، جهادکشاورزی، نیرو، بهداشت و ...در غیر این صورت بحثهای حفاظت تالاب هیچگاه اززش اجرایی و علمی نخواهد داشت.

تالاب ها به علت فراهم ساختن آب و شرایط مطلوب زیستگاهی و همچنین حمایت از اجتماعات انبوه گونه های پرندگان، پستانداران،‌ خزندگان،‌دوزیستان،‌ماهیان و بی مهرگان به درستی لقب گهواره تنوع زیستی را از آن خویش کرده است. در شرایط کنونی که نجات تالاب های کشور نیاز به یک عزم ملی دارد، باید به این نکته اشاره کرد که روابط پیچیده فرهنگی و اجتماعی بین مردم و تالاب ها برقرار است لذا توجه به نقش مـردم در برنامه های مدیریتی و بالطبع حفاظتی تالاب ها، بخصوص در مناطق ساحلی از اهمیت خاصی برخوردار است . ارتباطی که متاسفانه سالهاست کمرنگ باقی مانده است. این در حالی است که در کشورهای توسعه یافته، دولت ها با فـراهم نمـودن امکانات آموزشی، پژوهشی و تفریحی برای استفاده مردم زمینه های لازم در جهت حفاظت از تالاب ها را فـراهم می نماید.

 

این در حالی است که وضعیت تالابهای ایران در سالهای اخیر به ویژه ۲۳ تالاب بین المللی ایران به شدت بحرانی شده است. با این همه هنوز هم می توان برای حفظ و احیای این گهواره های ارزشمند تنوع زیستی برنامه ریزی کرد،

   + کورش پورزند ; ۳:٥۱ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱٧ اسفند ۱۳۸۸
comment نظرات ()