سبزگون زنگان

محیط زیست جهانی

 

غار خرمنه سر زنجان

اين غار در كوه بلند و سر به فلك كشيده خرمنه سر در سمت شمالي روستاي شاه نشين و يا به اصطلاح متداول و معمولي محل (شانيش) واقع گرديده كه غار عظيم و با ابهت خرمنه سر نيز در دل اين كوه و در ارتفاع 1600 متري از سطح دريا قرار دارد.

براي رسيدن به دهانه غار در ابتدا از بستر رودخانه اي كه از كوههاي شمالي شانيش سرچشمه مي گيرد همچنين از ميان درختان سرسبز و زيباي زيتون و انجير بايد گذشت و به سوي ارتفاعات شمالي پيش رفت. در نزديكي قله كوه خرمنه سر دهانه مشبك و پنجره مانند و در عين حال نسبتاً وسيع غار خرمنه سر واقع شده است. اين دهانه ربطي به غار اصلي ندارد و نبايد به جاي مدخل غار اصلي منظور شود.

پيدا شدن ظروف شكسته سفالين حاكي از اين مسأله است كه در گذشته هاي دور اين غار محل زندگي يا پناهگاه قوم و قبيله اي بوده است.

مطالعات سطحي دو دوره استقرار كاملاً روشن و متمايز را عرضه مي نمايد، دوره نخستين شامل ابزار و ادوات سنگي و تيغه هاي سنگ چخماق متعلق به زندگي غار نشيني انسان پيش از تاريخ است كه تعيين قدمت آن با اطلاعات موجود و بدون مقايسه با آثار شناخته شده و انجام آزمايشات لازم كاري بس دشوار خواهد بود ولي آنچه كه مسلم است قدمت استقرار دوره نخستين در اين غار تاريخي پيش از هزاره پنجم قبل از ميلاد است.

دوره دوم آثار زيستي مشخص و روشن است؛ آثار سفالي و ادوات زيستي موجود در اطاقها و دهليزها، متعلق به اوايل قرن چهارم هجري قمري است.

اين غار تاريخي با قلعه شميران يا سميران كه امروزه به نام مجموعه تاريخي قاسم آباد در ساحل راست رودخانه قزل اوزن قرار گرفته، در ارتباط است به عبارتي ديگر عمال و سركردگان حكومت كنگريان از اين غار به عنوان پناهگاه امني در مقابل فشارهاي سياسي بغداد استفاده مي كردند.

به طور كلي اين منطقه برخلاف فلات مركزي ايران كه استقرارهاي پيش از تاريخ تا دوران آغاز ادبيات لاينقطع قابل تعقيب و بررسي است، به لحاظ كوهستاني و صعب العبور بودن آن يك برزخ و ابهام ده هزار ساله را نشان مي دهد، به عبارتي ديگر ادامه و ارتباط تمدن هاي مستقر در تپه حصار دامغان، تپه سيلك كاشان، تپه چشمه علي شهر ري، سايت تاريخي سگزآباد و تپه زاغه دشت قزوين كه اقوام ساكن و بومي در فلات ايران به حيات خود ادامه داده است و پس از طي دوران نو سنگي طريق تعالي پيموده و به تمدن شاياني رسيده است، به طوري كه آثار تكنيكي و هنري آنها انسان قرن بيستم را به تعجب و تحسين وا مي دارد و با عنوان تمدن فلات ايران و يا تمدن سفال نخودي رنگ مشهور و معروف است، به طور عام و چشمگير در منطقه وجود ندارد و با بررسي ها به عمل آمده تنها چند مورد در آن ديده مي شود كه ادامه تمدن دشت قزوين، از اوايل هزاره پنجم تا اواخر هزارعه دوم قبل از ميلاد را نشان مي دهد.

البته اين تنها مورد در منطقه كوهستاني استان زنجان نيست بلكه مناطق كوهستاني ديگر همانند منطقه مازندران، گيلان، كردستان نيز داراي همين ويژگي است. دليل اين مسأله به احتمال زياد صعب العبور بودن مناطق ياد شده است كه ارتباط اقوام مستقر در اين نواحي را مشكل نموده و موجب ركود تمدن در استقرارهاي انساني در ناحيه گرديده است. بدين جهت زمان عصر نو سنگي در اين مناطق به طول انجاميده و در نتيجه اقوام مستقر در اين منطقه تا اواسط هزاره سوم قبل از ميلاد به روش شكار ورزي ادامه حيات داده اند.

   + کورش پورزند ; ۱۱:٥۸ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱٢ آبان ۱۳۸٩
comment نظرات ()