سبزگون زنگان

محیط زیست جهانی

بیوگرافی پروفسور ثبوتی

دکتر یوسف ثبوتی در اول شهریور ماه 1311 در خانواده‌ای فرهنگی در شهر زنگان به دنیا آمد.وی پس از اتمام تحصیلات مقدماتی خود در زادگاهش در سال 1329 به طور همزمان در دو رشته‌ کشاورزی و فیزیک دانشگاه تهران پذیرفته شد که به دلیل علاقه‌ وافر به فیزیک، این رشته را برای ادامه تحصیل انتخاب کرد.

ثبوتی در دوران دانشگاه با توفان‌های سیاسی شدید سال‌های 1329 تا 1333 همراه بود. وی پس از پایان تحصیلاتش در آزمون نقشه‌برداری قبول شد و به صورت رایگان به یاری دکتر حسین کشی افشار شتافت و پس از چندی با معرفی وی به دانشگاه «تورنتو» کانادا عزیمت کرد و موفق شد که درجه‌ کارشناسی ارشد را از آن دانشگاه دریافت کند.

ثبوتی پس از آن به دانشگاه «شیکاگو» راه یافت و به تحصیل اختر فیزیک نزد استادان صاحب‌نامی هم‌چون سوبر امانیان، چاندراسکار، چمبرلن پرداخت. او در سال 1342 مدرک دکتری تخصصی خود را در این رشته دریافت کرد و برای تدریس با سمت استادیاری رهسپار دانشگاه «نیوکاسل» در انگلستان شد.

دکتر ثبوتی پس از مدتی به ایران بازگشت و چندی بعد با سمت دانشیاری در دانشگاه شیراز به کار مشغول شد.

فعالیت وی در دانشگاه شیراز سرآغاز تحولات جدیدی در دستگاه آموزش عالی ایران بود. نظام ترمی - واحدی کنونی از دستاوردهای دکتر ثبوتی برای نظام آموزشی کشور است.

وی، هم‌چنین طرح ارتقای اعضای هیات علمی بر مبنای پژوهش‌های آنان را پیشنهاد داد و آن را در دانشگاه شیراز اجرا کرد. پایه‌گذاری دوره‌های کارشناسی ارشد در آن دانشگاه از جمله دیگر خدمات استاد در دوران فعالیت در دانشگاه شیراز می‌باشد.

دکتر ثبوتی در سال 1348 در یک فرصت مطالعاتی به دانشگاه «پنسیلوانیا» رفت و ضمن تحقیقات به تدریس در آن دانشگاه پرداخت. وی پس از مدتی به ایران بازگشت و علاوه بر تدریس در دانشگاه صنعتی شریف در سال 1351 طرح تاسیس رصدخانه‌ی ابوریحان بیرونی شیراز را ارائه داد. این رصدخانه که در سال 1356 افتتاح شد، بزگترین رصدخانه‌ی فعال ایران می‌باشد.

استاد پس از آن، دوره دکتری نجوم در دانشگاه را بنیان گذاشت و زمینه‌ تحصیلات عالیه‌ علاقه‌مندان اختر فیزیک را در دانشگاه شیراز فراهم کرد.

دکتر ثبوتی با پی‌گیری‌های فراوان، مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه‌ زنجان را در سال 1370 تاسیس کرد.همچنین در ایجاد انجمن نجوم ایران در سال 1375 که با تلاش چند اخترشناس حرفه‌ای ایران محقق شد، نقش مهمی برعهده داشت.

از استاد ثبوتی بیش از 50 مقاله‌ پژوهشی در مجلات علمی بین‌المللی منتشر شده است. این پژوهشگر خستگی ناپذیر در عرصه‌ فیزیک و نجوم علاوه بر دریافت عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی و مدال پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در سال 2000 میلادی به دلیل فعالیت‌های مستمر علمی به دریافت مدال ویژه آکادمی علوم جهان سوم مفتخر شده است.

انجمن فیزیک ایران در شهریور ماه 1381 هفتادمین سال موجودیت خود را همزمان با هفتادمین سالگرد تولد استاد ثبوتی در کنفرانس سالانه‌ی فیزیک ایران جشن گرفت.

این برنامه به احترام این همراه خستگی‌ناپذیر سال‌های فیزیک ایران، کنفرانس ثبوتی نامگذاری و با حضور بیش از 800 تن از استادان و دانشجویان فیزیک ایران با شکوه خاصی در دانشگاه زنجان برگزار شد.

برگزاری کنفرانس ثبوتی

انجمن فیزیک ایران در شهریور ماه ۱۳۸۱ هفتادمین سال موجودیت خود را همزمان با هفتادمین سالگرد تولد استاد ثبوتی در کنفرانس سالانهٔ فیزیک ایران جشن گرفت. این برنامه به احترام این همراه خستگی‌ناپذیر سال‌های فیزیک ایران، کنفرانس ثبوتی نامگذاری و با حضور بیش از ۸۰۰ تن از استادان و دانشجویان فیزیک ایران با شکوه خاصی در دانشگاه زنجان برگزارشد.

برکناری از ریاست دانشگاه علوم پایه زنجان

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری طی حکمی در تاریخ 30 مرداد 1389 دکتر یوسف ثبوتی را از ریاست دانشگاه علوم پایه زنجان که خود موسس آن ‌است برکنار کرد.این حکم اعتراضات متعددی را در زنگان و بویژه میان دانشجویان در پی داشت که به دلیل علاقه شدید دانشجویانش بود. هم چنین مجمع نمایندگان استان در پی برکناری پرفسور یوسف ثبوتی از ریاست دانشگاه علوم پایه زنجان با ارسال نامه خطاب به وزیر علوم، تحقیقات و فناوری نسبت به این تصمیم واکنش نشان داد و خواستار تجدیدنظر وزیر علوم در این خصوص شد. در این خصوص عده‌ای از بازاریان زنجان با امضای طوماری خواستار لغو هرچه سریعتر حکم عزل پروفسور شدند.اما کامران دانشجو ترتیب اثری به این درخواست ها نداد.

فعالیت‌ها

علمی

  • استادیار بخش ریاضی، دانشگاه نیوکاسل، انگلستان، ۴۳-۱۳۴۲
  • دانشیار بخش فیزیک، دانشگاه شیراز، ۵۰-۱۳۴۳
  • دانشیار مدعو بخش نجوم، دانشگاه پنسیلوانیا، آمریکا، ۴۸-۱۳۴۷
  • استاد فیزیک، دانشگاه شیراز، -۱۳۵۰
  • محقق ارشد انستیتوی نجوم و اختر فیزیک، هلند، ۵۴-۱۳۵۳
  • محقق مدعو مرکز نجوم و اختر فیزیک، دانشگاه شیکاگو، آمریکا، ۶۴-۱۳۶۳
  • استاد مدعو بخش فیزیک، دانشگاه نورث ایسترن، بوستون، آمریکا، ۷۱-۱۳۷۰
  • عضو وابسته مرکز بین‌المللی فیزیک نظری ایتالیا، ۷۲

اجرایی

  • مؤسس و رئیس مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه گاوازنگ زنجان، ۳۰ مرداد۱۳۸۹ - ۱۳۷۰
  • رئیس بخش فیزیک دانشگاه شیراز، ۶۰-۱۳۵۸ و ۵۳-۱۳۵۰
  • مؤسس و رئیس رصدخانه ابوریحان بیرونی دانشگاه شیراز، ۶۵-۱۳۵۲
  • عضو هیئت مؤسس و رئیس انجمن فیزیک ایران، ۷۸-۱۳۷۵ و ۶۷-۱۳۶۵
  • عضو هیئت مؤسس و رئیس انجمن نجوم ایران ۱۳۸۱-۱۳۷۵
  • عضویت شورای همکاریهای علمی و بین‌المللی وزارت فرهنگ و آموزش عالی، تا کنون-۱۳۷۶
  • عضو شورای دانشگاه شیراز، ۵۷-۱۳۵۵

فرهنگی و اجتماعی

  • عضو هیئت مؤسس و هیئت مدیره انجمن فیزیک ایران، ۵۴-۱۳۵۰ و ۷۰-۱۳۶۲
  • عضو جامعه نجوم شناسان آمریکا، تا کنون- ۱۳۴۷
  • عضو انجمن بین‌المللی نجوم، تا کنون- ۱۳۴۸
  • عضو هیئت مشاوران مجله علوم و تکنولوژی ایران، ۵۴-۱۳۵۰
  • عضو هیئت تحریریه مجله علوم و تکنولوژی ایران، تا کنون- ۱۳۶۲
  • عضو هیئت مشاوران مجله فیزیک ایران، تا کنون-۱۳۶۵
  • عضو آکادمی علوم جهان سوم، تا کنون- ۱۳۶۶
  • عضو فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، تا کنون- ۱۳۶۸
  • عضو شورای علمی مرکز بین‌المللی فیزیک نظری (تریست ایتالیا) ۱۳۷۴-۱۳۶۸
  • عضو شورای عالی کتابخانه منطقه‌ای علوم و تکنولوژی شیراز، ۷۷-۱۳۷۰
  • پیشنهاد دهنده و پیگیر برنامه کارشناسی ارشد فیزیک (۱۳۴۶) و برنامه دکتری فیزیک (۱۳۶۵) در دانشگاه شیراز

افتخارات

  • ۱۳۵۷ - مدال پژوهشی- وزارت علوم
  • ۱۳۶۶ - عضویت در آکادمی علوم جهان سوم، تا کنون-
  • ۱۳۶۸ - عضویت در فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، تا کنون
  • ۱۳۷۴ - جایزه کتاب سال ایران - ریاست جمهوری اسلامی ایران
  • Medal Lecture, in Physical Sciences, The Third World Academy of Sciences, TWAS, 2000
  • ۱۳۷۹ - جایزه خوارزمی
  • ۱۳۸۰ - چهره ماندگارسال
  • ۱۳۸۱ - تجلیل انجمن فیزیک ایران و نام‌گذاری کنفرانس فیزیک سالانه ۱۳۸۱ به نام کنفرانس ثبوتی

   + کورش پورزند ; ۱:٥٥ ‎ب.ظ ; شنبه ٦ مهر ۱۳٩٢
comment نظرات ()

پیام جمشید انصاری به مردم زنگان

«بسم الله الرحمن الرحیم»

  برادران و خواهران عزیز، مردم فهیم و بزرگوار استان زنجان

  ملت بزرگ ایران در انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به ندای رهبر فرزانه خود حماسه ای شکوهمند آفرید و با انتخاب مشی اعتدال و عقلانیت در اداره امور کشور، آگاهی، تدبیر و قدرت تشخیص بالای خود را به جهانیان نشان داد.

  مردم رشید و انقلابی استان زنجان نیز نقش ارزنده ای در تحقق این حماسه بزرگ داشتند و با استقبال از برنامه های دولت تدبیر و امید و رأی گسترده به حجت الاسلام و المسلمین دکتر حسن روحانی درک عمیق سیاسی خود را از ضرورت تغییر در روش های مدیریت کشور به منصه ظهور رساندند. این مهم حاصل نشد مگر با عنایات خاص الهی که با هدایت قلوب مردم، نقطه پایانی بر هر گونه افراط، تندروی و رویکرد احساسی به اداره امور کشور نهاده شد و زمینه تقویت وحدت، همدلی و انسجام ملی و زنده شدن دوباره امید در کشور را فراهم کرد.

  امروز که اینجانب توفیق خدمت به شما مردم بزرگوار را به عنوان نماینده عالی دولت در استان زنجان پیدا کرده ام، ضمن تشکر از دولت به خاطر توجه به خواست عمومی مردم، ابراز لطف صمیمانه و محبت‌های بی شائبه آحاد مردم استان، به ویژه همشهریان محترم زنجانی را که در استقبال پر شور مردمی، مراسم معارفه و روزهای آغازین فعالیت نثار فرزند خدمتگزار خود نمودند را ارج می نهم و مراتب سپاس و حق شناسی خود را از شما مردم قدرشناس اعلام می دارم و به خاطر سرمایه گرانقدر اعتماد مردم خداوند منان را سپاسگزارم.

  امید است با عنایات خاص خداوند متعال و مشارکت، مساعدت و همکاری همه مردم به ویژه نخبگان و فرهیختگان استان امکان تحقق مطالبات بحق مردم فراهم و روند توسعه استان و حل مشکلات مردم شتاب گیرد و انجام کار با عزت بیشتر مردم و سربلندی فرزند کوچک شما همراه گردد.

  «برادر شما- جمشید انصاری»

   + کورش پورزند ; ۱:٠٦ ‎ب.ظ ; شنبه ٦ مهر ۱۳٩٢
comment نظرات ()

تاکید بر آموزش برای صلح جهانی

روز جهانی صلح زمانی برای آتش بس جهانی است/ تاکید بر آموزش برای صلح جهانی بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد در پیام خود به مناسبت روز جهانی صلح اظهار داشت : امسال تأکید ما بر آموزش برای صلح است، آموزش برای پرورش حقوق شهروندی جهانی و ایجاد جوامع صلح آمیز ، حیاتی است .

 محمد رجایی مقدم سرپرست دفتر اطلاع رسانی سازمان ملل متحد در ایران، پیام بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد به مناسبت روز جهانی صلح در حضور رئیس سازمان محیط زیست، در مراسم کاشت نهال صلح و دوستی در پارک پردیسان قرائت کرد.

در پیام بان کی مون چنین آمده است: روز جهانی صلح زمانی برای بازتاب تأکید بر اعتقادمان بر عدم خشونت و فراخوان ما برای آتش بس جهانی است . از مردم در همه جا می خواهیم در نیمروز به وقت محلی به یادبود آنانی که در درگیری کشته شده اند و بازماندگانی که با درد و رنج هر روز به زندگی خود ادامه می دهند ، یک دقیقه سکوت کنند.
امسال تأکید ما بر " آموزش برای صلح " است . آموزش برای پرورش حقوق شهروندی جهانی و ایجاد جوامع صلح آمیز ، حیاتی است .
در ماه ژوئن ، ملاله یوسفزای دختر مدرسه ای پاکستانی که طالبان قصد قتل وی را داشتند ، برای جنبش حق آموزش به سازمان ملل متحد آمد . ملاله گفت : "یک معلم ، یک کتاب ، یک قلم ، می تواند جهان را تغییر دهد ". این ها قوی ترین سلاح های ما هستند .
به همین دلیل سال گذشته اینجانب " نخستین ابتکار جهانی آموزش" را معرفی کردم . هر دختر و هر پسر شایسته دریافت آموزش با کیفیت است و باید بتوانند ارزش هایی را فراگیرند که به آنان کمک کند تا خود را به عنوان بخشی از جامعه جهانی مشاهده نمایند.
دولت ها و شرکای توسعه ای تلاش می نمایند هر کودک را به مدرسه بفرستند و آموزش خوب ارائه دهند تا آنان به خوبی برای زندگی در قرن بیست و یکم مجهز شوند . حرکت نوینی در کشورهایی که محتاج بیشترین کمک ها هستند در حال رخ دادن است مانند آنها تحت تأثیر درگیری ها قرار دارند یعنی جاهایی که محل اقامت کودکانی است که با کمبود آموزش مواجه اند . اما باید کارهای بیشتر و بیشتری انجام دهیم . پنجاه و هفت میلیون کودک از تحصیل محروم هستند . میلیون ها کودک بیشتر نیازمند مدارس بهتری هستند.
آموزش فقیرترین و منزوی ترین کودکان نیازمند هدایت سیاسی جسورانه و تعهد مالی افزون تر است . در عین حال برای نخستین بار در یک دهه کمک ها برای آموزش کاهش یافته . باید این روند را معکوس ، مشارکت های جدیدی ایجاد و توجه بیشتری به کیفیت آموزش نماییم .
در این روز بین المللی صلح ، اجازه دهید تعهد نماییم به کودکان خود ارزش بردباری و احترام متقابل را بیاموزیم . اجازه دهید بر مدارس و مربیانی سرمایه گذاری کنیم که دنیایی منصفانه ، فراگیر و پذیرای تنوع خواهند ساخت . اجازه دهید برای صلح و دفاع از آن با تمام توان مبارزه نماییم.
 

   + کورش پورزند ; ۱:٢٧ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۳۱ شهریور ۱۳٩٢
comment نظرات ()

در برنامه استراتژیک،به دنبال اصلاح و تقویت حکمرانی محیط زیست در کشور هستیم

اولین نشست دکتر ابتکار با مدیران کل استانی

 دکتر معصومه ابتکار معاون رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست در اولین روز کاری ،‌ با مدیران کل حفاظت محیط زیست استان ها دیدار و گفتگو کرد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان حفاظت محیط زیست (پام): دکتر ابتکار پس از مراسم تودیع و معارفه، بلافاصله در نشستی صمیمی با مدیران کل محیط زیست استانها و با اشاره به عزم جدی دولت تدبیر و امید بر ارتقای محیط زیست ،گفت: در برنامه های کاری محیط زیست ،به دنبال اصلاح و تقویت حکمرانی محیط زیست در کشور هستیم

وی ادامه داد: قطعاً توانمند سازی ،‌رسیدگی به مشکلات کارکنان سازمان حفاظت محیط زیست در دستور کار قرار دارد تا این سازمان از لحاظ پژوهشی و علمی بعنوان یک سازمان قوی کارایی داشته باشد و ارتقای محیط زیست کشور را پیش ببرد.

معصومه ابتکار خاطر نشان کرد: سازمان حفاظت محیط زیست وظیفه خود می داند از تشکل های مردم نهاد و‌ نهاد های مدنی حمایت کند و پذیرای پیشنهادات و انتقادات آنان باشد.

وی افزود: موضوع محیط زیست به درجه اهمیت رسیده است و باید در عالی ترین سطح سیاستگذاری به آن پرداخته و رویکرد ها اصلاح شود.

معصومه ابتکار خطاب به مدیران کل محیط زیست استان ها افزود: «نگاه دانش بنیان، پاکدستی ، توجه به برنامه، رویکرد های دولت تدبیر و امید و پیشبردبرنامه های کلان نظام برای بهبود کیفیت زندگی و رفع معضلات در عرصه محیط زیست که دشواری هایی برای مردم و کشور ایجاد کرده است، در دستور کار قرار دارد.»

دکتر معصومه ابتکار از مدیران کل حفاظت محیط زیست استان ها خواست: کار را با جدیت و درچارچوب قانون و نگاه عالمانه و مبتنی بر کارشناسی، دانش و پژوهش با رعایت همه اصول اخلاقی و مسئولیتی که بعنوان نظام داریم، دنبال کنند.

ابتکار تاکید کرد: نقش و جایگاه محیط زیست باید بازیابی شود تا در طرح های توسعه ای نقش تعیین کننده داشته باشد و در توسعه حرف آخر را باید محیط زیست بزند.

رییس جدید سازمان حفاظت محیط زیست بر بهره گیری از توان پژوهشی و علمی کشور و شوراهای پژوهشی استان ها و همچنین توان تشکل های زیست محیطی و فعالان این حوزه تاکید کرد و گفت: سازمان حفاظت محیط زیست باید از بهترین ادبیات در مجاب کردن دست اندازان به محیط زیست بهره گیرد.

وی در پایان اعلام کرد: ملاقات های گروهی و فردی با مدیران کل استان ها خواهد داشت و در گردهمایی های فصلی مدیران حفاظت محیط زیست کشور مسائل و مشکلات محیط زیست کشور را دنبال خواهند کرد.

   + کورش پورزند ; ۸:٠٢ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢٠ شهریور ۱۳٩٢
comment نظرات ()

صندلی سبز محیط زیست به دکتر ابتکار رسید

به گزارش خبرنگار سایت خبری محیط زیست ایران (IENA)، با حکم رییس جمهور معصومه ابتکار معاون رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست شد.

معصومه ابتکار چهره نام‌ آشنای محیط زیست کشور و موسس مرکز صلح و محیط زیست است که در دولت سید محمد خاتمی ریاست سازمان حفاظت محیط زیست را بر عهده داشته است و پس از آن با انتخاب به عنوان نماینده مردم تهران در شورای شهر تهران اقدام به تشکیل کمیته محیط زیست کرد و خود شخصا ریاست این کمیته را بر عهده گرفت.

وی که "قهرمان زمین" سال 2006 سازمان ملل متحد نیز بود به عنوان رییس کارگروه محیط زیست دکتر روحانی پیش از استقرار دولت جدید منصوب شد و برنامه‌های کوتاه و میان مدت محیط زیست دولت را تدوین کرد.

در دوران ریاست معصومه ابتکار بر سازمان محیط زیست موضوع استانداردسازی خودروهای تولیدی به لحاظ آلایندگی مورد تصویب قرار گرفت و بدین ترتیب آخرین پیکان تولید و این خودرو آلاینده رسما از چرخه ایران‌خودرو خارج شد.

معصومه ابتکار کیست؟

 معصومه ابتکار متولد 1339 در تهران است. او که به خاطر ادامه تحصیل پدر از سه تا نه سالگی را در شهرهای فیلادلفیا و ماساچوست آمریکا گذراند، پس از بازگشت به کشور تحصیلات خود را در مدرسه بین المللی ایران زمین ادامه داد. ورود دکتر ابتکار به تحصیلات عالی در سال 1356 در رشته مهندسی پتروشیمی دانشگاه پلی تکنیک بود، اما در سال 60 تغییر رشته داده و لیسانس خود را از دانشگاه شهید بهشتی در رشته تکنولوژی پزشکی گرفت. دوره فوق لیسانس و دکترای وی نیز در رشته ایمنی‌شناسی (ایمونولوژی) دانشگاه تربیت مدرس طی شد.

معصومه ابتکار در دوران دانشجویی به عنوان سخنگوی دانشجویان مسلمان پیرو خط امام شناخته می شد. این عنوان که یکی از دلایلش تسلط وی به زنان انگلیسی بود، بعدها سبب سپردن سردبیری روزنامه کیهان انگلیسی از سوی سید محمد خاتمی نماینده امام خمینی (ره) در آن موسسه شده که حدود 2 سال به طول انجامید.

معصومه ابتکار در همان سال ها ازدواج کرده و از پیوند خود با مهندس سید محمد هاشمی دارای دو فرزند است.

دکتر ابتکار در سال 1372 پس از نمایندگی دولت جمهوری اسلامی ایران در سومین کنفرانس جهانی زن در نایروبی همراه جمعی از بانوان پژوهشگر با هدایت استاد منیره گرجی به تاسیس مرکز مطالعات و تحقیقات مسایل زنان و انتشار فصلنامه فرزانه به عنوان اولین نشریه مطالعات و تحقیقات مسایل زنان به دو زبان فارسی و انگلیسی اقدام کرد. وی همچنین در سال های 76- 1375 مسئول پروژه ایجاد رشته مطالعات زنان در دانشگاه تربیت مدرس شد.

مسئولیت دفتر هماهنگی سازمان های غیردولتی زنان و نایب رییسی کمیته ملی چهارمین کنفرانس جهانی زن در سال 1374 توسط دکتر ابتکار به تشکیل شبکه سازمان های غیردولتی زنان در ایران در سال 1375 منجر و او به عنوان رییس این شبکه انتخاب شد.

معصومه ابتکار اولین زن در جمهوری اسلامی ایران است که به هیات دولت راه یافت و طی سال های 1376 تا 1384 در سمت معاون رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست انجام وظیفه کرد.

در عین حال دکتر ابتکار از سال 1369 به تدریس در دانشگاه تربیت مدرس مشغول بوده و اکنون دانشیار گروه ایمونولوژی دانشکده علوم پزشکی این دانشگاه است. از 48 مقاله ISI در موضوعات ایمونولوژی سیستم اعصاب، سلول های بنیادی، واکسن های نوترکیب ویروسی، واکسن های نانوذره، سلول های بنیادی، آثار آلاینده ها بر سیستم ایمنی و گاز خردل منتشر شده است. h-index مقالات علمی وی براساس Scopus، عدد 10 است.

معصومه ابتکار، استاد راهنمای 9 عنوان پایان نامه در مقطع دکتری، 8 عنوان پایان نامه در مقطع کارشناسی ارشد، مجری یا همکار 4 طرح تحقیقاتی و پژوهشی بوده و علاوه بر این در بیش از 130 کنفرانس بین المللی و ملی با مقاله یا به عنوان سخنران کلیدی شرکت کرده است. همچنین از سال 86 تا 88 به عنوان عضو در کمیته پزشکی و دامپزشکی صندوق حمایت از پژوهشگران حضور می یافت.

فعالیت علمی، تحقیقاتی و دانشگاهی معصومه ابتکار در زمینه های ایمونولوژی (تنظیم سیستم ایمنی، سیستم ایمنی اعصاب و روان، شبکه سایتوکاین ها)، محیط زیست (اثرآلاینده های محیط زیست بر سیستم ایمنی، توسعه پایدار، محیط زیست و جامعه مدنی و مدیریت محیط زیست) و زنان (زن و توسعه پایدار، مسایل حقوقی و اجتماعی زنان، چشم انداز بین المللی توسعه زنان، حقوق زن در اسلام و سازمان های غیردولتی و زنان) است.

عضویت در تشکل ها و انجمن هایی مانند هیات امنای انجمن آسم و آلرژی، انجمن ایمونولوژی و آلرژی، آکادمی علوم زنان برای جهان سوم، هیات موسس و امنای موسسه مطالعات و تحقیقات زنان، هیات امنای موسسه گفت و گوی تمدن ها، بنیاد باران و هیات امنای بنیاد زینب کبری، از جمله فعالیت ها یا سوابق وی به شمار می رود.

معصومه ابتکار در سال 1384 به دلیل تلاش‌هایش در سازمان حفاظت از محیط زیست ایران و نقشی که برای بهبود همکاری های منطقه ای و جهانی داشت به عنوان یکی از هفت «قهرمان زمین» سال 2006 سازمان ملل متحد انتخاب شد.

مـرکز صلح و محیط زیست به عنوان یک سـازمان غیردولتی در سال 1384 به پیشنهاد و تلاش وی به منظور ایجاد زمینه تبادل نظر و گفت و گو پیرامــون مسایـل محیـط زیست در سطـوح ملـی، منطقـه ای و بیـن المللی و بـرقـراری ارتبـاط با علاقمنــدان و متخصـصان محیط زیست تاسیس شد که وی ریاست هیات مدیره آن را همچنان بر عهده دارد.

دکتر ابتکار در سال 1385 از سوی مردم تهران به عنوان عضو سومین دوره شورای اسلامی شهر برگزیده شد. وی برای نخستین بار کمیته محیط زیست در این شورا را با بیش از 20 کارگروه تخصصی به راه انداخت و مسئولیت این کمیته را بر عهده گرفت.

در زمینه تالیفات و انتشارات، روایت معصومه ابتکار از وقایع درون سفارت تسخیر شده آمریکا در تهران تنها کتابی است که از این ماجرا توسط طرف ایرانی به زبان انگلیسی نگارش یافته و توسط انتشارات تالون بوکز در کانادا با عنوان "Takeover in Tehran" منتشر شده است. این کتاب به زبان های فارسی و عربی نیز ترجمه و به ترتیب با اسامی «تسخیر» و «صراع فی طهران» در تهران و بیروت به چاپ رسیده است.

کتاب «خوشه های شهریور» دومین کتاب وی، حاوی وقایع و اتفاقات کشور طی سال های 1376 تا 1384 بوده که به ویژه به روندهای زیست محیطی و سیاسی آن دوران اشاره دارد و در سال 1388 منتشر شده است.

کتاب «صلح و اخلاقیات طبیعی» به زبان انگلیسی و با عنوان"Natural Peace & Ethics" نیز مجموعه مقالات و سخنرانی های وی در مورد محیط زیست و صلح است که در سال 1384 منتشر شد.

 

   + کورش پورزند ; ۸:٠۱ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢٠ شهریور ۱۳٩٢
comment نظرات ()

دنیای خود را بهتر کنید

نقل شده است که ملکه شیرین، دختر سپهبد شروین که به ملکه سیده معروف بود، پس از مرگ شوهرش عملاً حکومت ری را به دست گرفته بود. بناهای زیبا و جمعیت بسیار فضایی پر شور در شهر به وجود آورده بود. اما بزرگترین غم ملکه سیده، فرزند جوانش بود. چرا که وی دچار بیماری مالیخولیا شده بود. مالیخولیا در آن زمان به بیماری اطلاق می شد که فرد دچار خیالات بیهوده شده و به همه چیز حس بدبینی یا بی اعتنایی پیدا می کرد. (من فکر نمی کنم که این نوع مشکلات روحی برای ما انسان های امروزی زیاد عجیب باشد، نه؟)و این مرد جوان که "مجدالدوله" نام داشت، لب به غذا نمی زد و دچار توهم عجیبی شده بود: فکر می کرد که گاو شده است! پس در اطراف می گشت و داد می زد که "من گاو هستم! من را بکشید و با گوشت من غذایی لذیذ طبخ کنید!"از آن جا که همه ی طبیبان از درمان وی عاجز مانده بودند، دست به دامان حکیم ابوعلی سینا شدند. ابن سینا نیز بلافاصله درمان وی را شروع کرد: لباس قصابان بر تن خود کرد و باصدای بلند گفت "به آن جوان مژده دهید که قصاب  دارد می آید تا تو را بکشد!"پس  به جوان خبر دادند. ابن سینا با کارد و چاقو به اطاق وی رفت و گفت: " این گاوی که می گویند، کجاست؟!"جوان شروع کرد به ماغ کشیدن.ابن سینا دستور داد که دست و پای گاو را ببندند و به میان خانه ببرندش تا آماده ی ذبح گردد.پس جوان را دست و پا بسته به میان خانه بردند و به پهلو روی زمین خواباندند.ابن سینا کنارش آمد، کارد و چاقو را به سبک قصابان به هم مالید و دست خود را روی پهلوی جوان گذاشت. وی را خوب معاینه کرد و گفت " این چه گاو لاغری است! این که به درد قصابی نمی خورد! فعلاً علف به خوردش دهید تا چاق و فربه شود تا بعد خودم خدمتش برسم!"در نتیجه جوان شروع به خوردن آنچه ابن سینا دستور می داد کرد به امید آنکه فربه شود تا وی را قصابی کنند. اما در نتیجه غذاها و داروهایی که ابن سینا به وی داد یک ماه بعد به طور کامل شفا یافته بود!

اما حالا برداشت من از این داستان آموزنده...اولاً اگر فکر کنیم که حال و روز ما از آن جوان مالیخولیایی بهتر است، باید دوباره بیندیشیم!واقعیت این است که همه ی ما، در اندازه های مختلف از مالیخولیا یا چیزهای مشابه آن رنج می بریم.همانطور که آن جوان خود را گاومی پنداشت، ما نیز خود را ناتوان، عصبی، افسرده و یا کم حافظه می دانیم.و این فقط چند مثال ساده بود، فهرست باورهای منفی و محدود کننده ی انسان امروزی حد و حصری ندارد.ما در طول سالها خود را ضعیف و بدون قدرت تصور کرده ایم. به طور جدی به این خودباوری رسیده ایم که همه ی مشکلات، از بیرون و خارج از کنترل ماست و کسی باید از بیرون با یک فرمول جادویی آن را حل کند.و اگر کسی به ما بگوید که نه، این مشکل تو فقط حاصل ذهن و عادت هایی است که سال ها برای ساختنشان زحمت کشیده ای... باور آن برایمان غیر ممکن خواهد بود.به همین خاطر بود که طبیبان دیگر آن زمان از درمان آن جوان عاجز بودند. از دید آن ها آن جوان مسلماً گاو نبود... پس نیازی به درمان نیز نبود. اگر آن جوان واقعاً گاو نبوده پس چه نیازی برای درمان وی وجود داشت؟!اما یک هیپنوتراپیست به خوبی می داند که مشکل یا بیماری خاصی که یک فرد در ذهن خود به آن باور دارد، از آن صندلی که الان شما روی آن نشسته اید واقعی تر است!و یک هیپنوتراپیست حاذق می داند که ساعت ها نصیحت کردن بیمار و گفتن آنکه وی هیچ مشکلی ندارد، کاملاً بیهوده است.پس باید در درجه ی اول مشکلات و باورهای جوان را پذیرفت... و بعد دست به تغییر آن زد.در دانش هیپنوتراپی برای بیرون آوردن افراد از چنین الگوی فکری منفی، چهار روش وجود دارد. ابن سینا به شکلی هنرمندانه از یکی از آنها استفاده می کند.در این روش شما کاری کاملاً غیر عادی و عجیب انجام می دهید! شما باورهای منفی بیمار را تشدید می کنید! یعنی به قدری بدتر از خود وی موضع می گیرید که خود بیمارهنوز تا آن حد دچار آن مشکل نیست!

فرض کنید که حرف ناراحت کننده ای از کسی شنیده اید که شدیداً ناراحت و خشمگین تان کرده است. حالا در تنهایی خانه نشسته اید و در خلوت خود مرتب دارید صدای وی را می شنوید و این تجربه ی درد آور را در ذهن خود مرور می کنید .در همان حال لحظه ای توقف کنید و به خود دستور دهید که "حتی 10 برابر بیشتر عصبانی و ناراحت شوید"جوری که خود من این کار را می کنم. به خود می گویم "خیلی خوب... باشه... حسابی عصبانی شو... نه این کمه... خیلی بیشتر... نه بازم کمه... می خوام ببینم که چقدر عرضه داری عصبانی بشی.... ادامه بده...."و هنگامیکه یک دفعه این گونه به قضیه فکر کنید، اتفاق جالبی می افتد!عصبانیت شما ناگهان خشک می شود. مثل اینکه قادر نباشید بیشتر از قبل عصبانی شوید. و وقتی که به این مرحله برسید، بقیه راه تا رسیدن به آرامش و رهایی، مسیر کوتاهی خواهد بود.ابن سینا، از نظر من فقط یک طبیب نبود، بلکه حکیم بود. امیدوارم که شما نیز از این خبرنامه نکته ای تازه آموخته باشید و بتوانید دنیای خود را بهتر کنید.البته بعد از اینکه اول آن را "بدتر" از قبل کردید!

   + کورش پورزند ; ۱٠:٤٠ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ٥ شهریور ۱۳٩٢
comment نظرات ()

سریع‌ترین راه نجات دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه به علت ویژگی‌های طبیعی و اکولوژیکی در زمره یکی از ۲۲ تالاب بین‌المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است.

در این باره باید گفت که مساحت دریاچه در بیشترین سطح ۶۱۰۰ کیلومتر مربع بوده و در سال ۲۰۱۱ به ۲۳۶۶ کیلومتر مربع رسیده است. تراز متوسط دریاچه ۱/ ۱۲۷۵ متر از سطح دریا بوده که هم‌اکنون به ۸۲/ ۱۲۷۰ رسیده است. شوری آب در حالت عادی ۲۲۰-۱۸۰ گرم در لیتر بوده و اکنون ۴۰۰-۳۵۰ گرم در لیتر است.

از سال زراعی ۷۵ ـ ۷۴ تاکنون رقوم ارتفاعی سطح تراز آب دریاچه سیر نزولی پیدا کرده است. برنامه محیط زیست سازمان ملل نسبت به پیامدهای نابودی دریاچه ارومیه هشدار می‌دهد.

بنا بر گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل، دانشمندان هشدار داده‌اند که تداوم کاهش ارتفاع آب دریاچه مستمراً به افزایش شوری آب، از بین رفتن زنجیره مواد غذایی، نابودی زیستگاه، ایجاد توفان نمک و تغییر اقلیمی گسترده در منطقه منجر خواهد شد. برنامه محیط زیست سازمان ملل، یکی از پیامدهای از بین رفتن دریاچه را ایجاد شوره زار وسیع در منطقه می‌داند که ساکنان منطقه را به سرنوشت ساکنان دریاچه آرال دچار خواهد کرد.

دلایل اصلی کاهش آب دریاچه ارومیه:

سی سال پیش، مساحت زمین‌های پیرامون ‌دریاچه ارومیه ۳۲۰ هزار هکتار بود که هم اکنون سطح اراضی به ۷۵۰ هزار هکتار رسیده؛ به عبارتی وسعت زمین‌های کشاورزی ۴۳۰ هزار هکتار افزایش داشته است. چنانچه نیاز آبی هر هکتار را ۱۰ هزار متر مکعب در نظر بگیریم، عددی نزدیک به ۳/ ۴ میلیارد متر مکعب آب اضافه از راه‌های گوناگون مانند ساخت سدهای ۳۶ گانه و برداشت غیر مجاز از طریق ۲۳ هزار چاه غیر مجاز و با پمپاژ از پشت سد‌ها ‌غیر مجاز بهره‌برداری می‌شود.

این در حالی است که حقابه قانونی دریاچه ارومیه ۱/ ۳ میلیارد متر مکعب است؛ بنابراین، توضیح این که دریاچه ارومیه در حوزه آبریز ‌سطح ارتفاع پایینی دارد و برای همین‌ زهکشی عمل می‌کند و غیر از جریان آب‌های سطحی به طرف دریاچه، جهت جریان‌های زیرزمینی نیز به این سمت است.

بنا بر مطالعات انجام گرفته، حجم آب ورودی آب‌های زیرزمینی، نزدیک نیم میلیارد مترمکعب در سال برآورد می‌شود.

راهکار نجات دریاچه ارومیه:

سریع‌ترین راه نجات دریاچه ارومیه، رهاسازی دست‌کم یک سوم آب پشت سد‌ها در حوزه دریاچه است؛ بنابراین، پیش از آغاز‌ فصل زراعی جدید، وزارت نیرو از راه‌های گوناگون به بهره‌برداران درباره کاهش آب تحولی به میزان یک سوم کمتر از سال زراعی جاری اطلاع‌رسانی نماید تا هر گونه برنامه‌ریزی برای کشت پاییزه خود را بنا به آب تحویلی تنظیم کنند. همچنین ‌هر گونه شده، نسبت به پلمپ هزاران چاه غیر مجاز اقدام شود.

اما از آنجا که سازمان محیط زیست، متولی نجات دریاچه ارومیه‌ است، وزارت نیرو موظف شود، آب را بر پایه میانگین حجم سالیانه و در ورودی دریاچه به سازمان محیط زیست تحویل دهد.

سخن پایانی:

به نقل از دکتر اسماعیل کهرام پژوهشگر محیط زیست: در آینده از نظر شناخت منابع طبیعی به جایی خواهیم رسید که سدهای ۳۶ گانه پیرامون دریاچه ارومیه را تخریب کنیم،‌ زیرا ارزش این دریاچه از هزاران سد بالا‌تر است، ولی متأسفانه هنوز قهرمان سد‌سازی هستیم و همواره شمار سدهای کشور را افزایش می‌دهیم.

اما شایسته است از تجربیات کشورهای توسعه یافته بهره ببریم. در آمریکا سد اورگلید را که باعث از بین رفتن تالاب اورگلید شد، پس از چهل سال تخریب کردند. آلمان یکی یکی سدهای خود را خراب می‌کند. کشور چین از ساخت بزرگ‌ترین سد دنیا‌ روی رودخانه یانگ تسه منصرف شد. حتی در ترکیه سدهای بالا‌تر از ۱۵ متر ساخته نمی‌شود، ولی در کشور ما سدسازی با شتاب ادامه دارد.

 

   + کورش پورزند ; ۱٠:٠٩ ‎ق.ظ ; دوشنبه ٤ شهریور ۱۳٩٢
comment نظرات ()

دنیا

امام علی (ع) می‌فرمایند:

 اى دنیا از من دور شو ، افسارت را به پشتت افکندم . من خود را از چنگال هایت رها کردم و از دام هایت بیرون افکندم و از آن پرتگاه ها که بر سر راه من کنده‏اى اجتناب کرده‏ام . آن گردن فرازانى که با دلیری هایت فریفتى ، اکنون کجایند ؟ آن مردمى ، که به زرق و برق هایت مفتون ساختى ، چه شدند ؟ آرى همه در گور خفته‏اند .

به خدا سوگند ، اگر تو موجودى مجسم بودى و پیکرى محسوس ، به خاطر آن گروه از بندگان خدا که به سراب آرزوها فریفته‏اى و آنها را در گودال هایى که بر سر راهشان تعبیه کرده‏اى ، سرنگون ساخته‏اى و پادشاهانى که به ورطه نابودى سپرده‏اى و به آبشخور بلا ،آنجا که هیچکس را از آن بازگشتنى نیست کشیده‏اى ، حد خدا را بر تو جارى مى‏ساختم .

 افسوس که هر کس بر لغزشگاه تو پاى نهاد ، سرنگون شد و هرکس کشتى بر گرداب تو راند ، غرقه گشت و هر که از چنبر تو سر بیرون کشید ، پیروز شد . آنکه از تو در امان مانده ، باکى از آن ندارد که روزگار بر او تنگ گیرد ، زیرا دنیا در نظر او روزى است بر آستان غروب .

   + کورش پورزند ; ۱٠:۱٢ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢۳ امرداد ۱۳٩٢
comment نظرات ()

تعیین ضرب‌الاجل یک ماهه برای انتقال شرکت سرب و روی زنجان

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان زنجان از تعیین ضرب‌الاجل یک ماهه برای انتقال شرکت سرب و روی زنجان خبر داد و گفت: این کارخانه به دلیل تخلفات زیست محیطی در لیست واحدهای صنعتی آلاینده گرفته است.

امیر مهدویانی در گفت‌وگو با خبرنگار «محیط زیست» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، افزود: این کارخانه بدون کسب هیچگونه مجوز استقرار و بهره‌برداری از محیط زیست در سال 71 احداث شده است.

به گفته وی در سال 86 به دلیل حساسیت شهر زنجان، شورای برنامه‌ریزی استان مصوبه‌ای را برای انتقال کارخانه‌ها به خارج از شعاع 30 کیلومتری شهر در دستورکار خود قرار داد که بر اساس آن این کارخانه که در شعاع هفت کیلومتری شهر قرار دارد نیز باید به مسافت دورتری منتقل می‌شد.

مدیرکل محیط زیست استان زنجان اضافه کرد: از سال 87 از طریق مراجع قضایی موضوع انتقال این کارخانه را پیگیری کردیم که در سال 88 استانداری با توجه به نظرات سازمان محیط زیست، تصمیم بر انتقال آن به فاصله 70 کیلومتری شهر زنجان گرفت که تا کنون عملی نشده است.

مهدویانی تصریح کرد: این کارخانه دلایلی از جمله کمبود اعتبار را برای عدم انجام وظایف خود عنوان کرده است که هیچ کدام از آنها منطقی نیست چرا که اگر کارخانه‌ای پول ندارد باید تعطیل شود.

وی تاکید کرد: البته سازمان حفاظت محیط زیست نیز در این مدت بیکار ننشسته و این کارخانه را ملزم به انجام یک سری اقدامات زیست‌محیطی کرده است. به عنوان مثال در سال 89 این کارخانه سیستم پایش لحظه‌ای را بر روی خروجی هوای خود نصب کرد.

مدیر کل حفاظت محیط زیست استان زنجان گفت: علاوه بر آن برای جلوگیری از آلودگی بیشتر محیط اطراف کارخانه‌، آن را ملزم به رادار کشی در اطراف منطقه کرد تا بر اثر بارش برف و باران، جریان آب آلوده جمع‌آوری شود. همچنین انتهای کانالی که بارش‌ها به آن منتقل می‌شد و در گذشته باز بود، بسته شد و از سال 90 که این کار صورت گرفته، تا کنون تخلیه آب به رودخانه زنجان‌رود نداشته‌ایم و آب مکش شده مجددا در فرایند تولید استفاده می‌شود.

به گفته وی این کارخانه به راه‌اندازی سیستم کنترل آب‌های زیرزمینی با حفر چاه‌های مانیتورینگ ملزم شده است که توسط بخش‌های مختلف کنترل و پایش می‌شود.

مهندس مهدویانی با بیان اینکه کارخانه سرب و روی زنجان به بخشی از تعهدات زیست‌محیطی خود عمل نکرده است افزود: به همین منظور در جلسه‌ای که روز 21 مرداد ماه برگزار شد این کارخانه را ملزم کردیم تا به فوریت مشکلات به وجود آمده را حل کند.

   + کورش پورزند ; ٢:٢٩ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢٢ امرداد ۱۳٩٢
comment نظرات ()

پرسیدم چطور بهتر زندگی کنم؟

گذشته‌ات را بدون هیچ تأسفی بپذیر

با اعتماد زمان حالت را بگذران

وبدون ترس برای آینده آماده شو

ایمان را نگهدار و ترس را به گوشه‌ای بیانداز

شک‌هایت را باور نکن، وهیچگاه به باورهایت شک نکن

زندگی شگفت انگیز است، در صورتی‌که بدانی چطور زندگی کنی:

مهم این نیست که قشنگ باشی،

قشنگ این است که مهم باشی، حتی برای یک نفر

کوچک باش وعاشق ... که عشق، خود میداند آیین بزرگ کردنت را

بگذارعشق خاصیت تو باشد، نه رابطۀ خاص تو با کسی

موفقیت پیش رفتن است، نه به نقطۀ پایان رسیدن

داشتم به سخنانش فکر می‌کردم که نفسی تازه کرد و ادامه داد:

هرروز صبح درآفریقا آهویی ازخواب بیدار می‌شود و برای زندگی کردن وامرار معاش در صحرا می‌چرد

آهومی‌داند که باید از شیر سریع‌تر بدود، درغیراین‌صورت طعمۀ شیرخواهد شد

شیر نیز برای زندگی و امرار معاش درصحرا می‌گردد ومی داند که باید از آهو سریع تر بدود تا گرسنه نماند

مهم این نیست که تو شیرباشی یا آهو

مهم اینست که با طلوع آفتاب ازخواب برخیزی وبرای زندگیت، با تمام توان و با تمام وجود شروع به دویدن کنی

به‌ خوبی پرسشم را پاسخ گفته بود ولی می‌خواستم باز هم ادامه دهد که چین از چروک پیشانیش باز کرد وبا نگاهی به من اضافه کرد

زلال باش ...،

زلال باش ...،

فرقی نمی کند

گودال کوچک آبی باشی، یا دریایی بیکران

اگرحقیقتا زلال باشی، آسمان در توست

وتو جاری هستی، تا زندگی جاری باشد

"پندهایی از نلسون ماندلا"

   + کورش پورزند ; ۱٠:۳٦ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ٢٠ تیر ۱۳٩٢
comment نظرات ()

«مادرترزا»

پروفسور پروانه وثوق رئیس هیئت امنای بیمارستان فوق تخصصی سرطان محک دیروز در 78 سالگی درگذشت.

 فولکس قورباغه ای خانم دکتر، برای اهالی خیابان ظفر، یک نشانه دوست داشتنی بود. نشانه ای که روزی چند بار حوالی بیمارستان علی اصغر(ع) دیده می شدو از حضور کسی خبر می داد که زندگی اش را وقف کودکان مبتلا به سرطان کرده بود . کسی که زندگی در اروپا را رها کرده بود تا در کنار بچه های سرطانی ایران زندگی کند و به داد آن ها برسد. حالا اما بچه های سرطانی ایران داغدارند. چرا که دیگر نمی توانند محبت را از چشمان او بیاموزند. چشم هایی که دیروز برای همیشه بسته شد.

پروفسور پروانه وثوق، متولد اسفندماه 1314 در تفرش بود. او دکترای عمومی خود را در سال 1342 از دانشکده علوم پزشکی تهران دریافت کرد و دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی‌اش را در دانشگاه‌های کمبریج، ماساچوست و ایلینوی گذراند و دوره تکمیلی پزشکی را در دانشگاه واشنگتن سپری کرد. اما با پایان تحصیلاتش دوباره به ایران برگشت و در سال 1350 در بیمارستان حضرت علی‌اصغر (ع) مشغول به کار شد.آغاز کرد.بیمارستان های «مفید» و «کودکان تهران» هم از جمله مراکز درمانی بود که پروفسور وثوق در آنها به طبابت مشغول بود.

پروفسور وثوق که از مؤسسان رشته فوق تخصصی خون و سرطان کودکان در ایران بود ، نخستین بخش هماتولوژی و آنکولوژی را در بیمارستان علی اصغر راه‌اندازی کرد و از ده سال پیش با راه اندازی بیمارستان تخصصی محک روز و شب خود را در بیمارستان می گذراند .
او رئیس هیئت امنای بیمارستان تخصصی محک هم بود و تا آخرین روزهای عمر خود، علاوه بر ریاست هیئت امنای موسسه خیریه حمایت از کودکان مبتلا به سرطان (محک) به امر تعلیم و تربیت دانشجویان پزشکی و نیز درمان کودکان مبتلا به سرطان اشتغال داشت.

همکارانش می گفتند: بارها به ایشان پیشنهاد شده که برای مشاغل تحقیقاتی در ازای دریافت حقوق هنگفت و امکانات دیگر ساکن کشورهای اروپایی و آمریکایی شود. ولی او خدمت رایگان به کودکان سرطانی وطنش را برگزید.

مرحومه وثوق در سال های خدمات موثر پزشکی خود، کودکان سرطانی بسیاری را از سراسر جهان درمان کرده و به آنان سلامتی را بازگردانده بود و هیچ گاه ازدواج نکرد. شاید به همین خاطر باشد که برخی به او لقب«مادرترزای ایرانی» داده اند.

هم اکنون مراسم تشییع جنازه و خاک سپاری خانم دکتر پروانه وثوق در روز سه شنبه 31 اردیبهشت ماه 1392،  از مقابل بیمارستان فوق تخصصی سرطان کودکان «محک» آغاز شد...

 

   + کورش پورزند ; ۸:۳۱ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳٩٢
comment نظرات ()

کشور های سبز

 در سال 2010، "مرکز سیاست و قانونگذاری محیط زیست" دانشگاه ییل به همراه "مرکز بین المللی شبکه اطلاعات علوم زمین" دانشگاه کلمبیا از "شاخص عملکرد زیست محیطی" (EPI) برای رده بندی کشورهای جهان که در دستیابی و تحقق "اهداف توسعه هزاره 2015" موفق‌تر بوده‌اند، استفاده کردند. بنابر اهداف هزاره از کشورهای جهان خواسته شده تا میزان فقر و بیماری‌های خطرناک و کشنده را کاهش دهند. افزون بر این، کشورهای جهان باید شرایط زیست‌بوم‌های پایدار را به طور قابل توجهی بهبود بخشند.

"شاخص عملکرد زیست محیطی" (EPI) چیست؟

این شاخص در حقیقت تکنیک شمارش و بررسی آمار عملکرد زیست محیطی کشورها با در نظر گرفتن سیاست‌های سبز آنها است. EPI با توجه به سیستم نمره دهی بر اساس دو عامل "سلامت زیست محیطی" و "سرزندگی زیست‌بوم" شکل می گیرد. سرزندگی زیست‌بوم از نمرات افزایش منابع طبیعی، شرایط کم نقص‌تر زیست محیطی و تنوع زیستی تشکیل شده است. سلامت زیست محیطی نیز نشان دهنده معضلات زندگی از قبیل منابع آب غیر بهداشتی، آلودگی هوا و بیماری است.

فهرست سال 2012 شامل 22 شاخص عملکرد 132 کشور جهان در 10 دسته سیاست زیر می شود:

  • سلامت زیست محیطی
  • آب (اثرات بر سلامت انسان)
  • آلودگی هوا (اثرات بر سلامت انسان)
  • آلودگی هوا (اثرات زیست محیطی)
  • منابع آب (اثرات زیست محیطی)
  • تنوع زیستی و زیستگاه
  • جنگل‌ها
  • شیلات
  • کشاورزی
  • تغییرات آب و هوایی

بر همین اساس، پنج کشور سبز جهان عبارتند از:

سوئیس

سوئیس به عنوان زیباترین و پایدارترین کشور از نظر زیست محیطی در جهان شناخته می شود. طبیعتی که زیبایی آن نفس را در سینه حبس می کند و چشم اندازهایی فوق العاده از جمله عوامل موثر در این زمینه بوده‌اند. این در شرایطی است که مردم سوئیس همچنان در مسیر ایجاد جامعه‌ای سبزتر در زمینه‌های مختلف  حرکت می کنند. برای ترویج عادت‌های بهداشتی و سلامت، دولت سوئیس برای ریختن و پرتاب آشغال در مکان‌های عمومی جریمه تعیین کرده است.

لتونی

با کسب نمره 70.37 در بخش سرزندگی زیست‌بوم، لتونی دومین کشور سبز جهان در فهرست EPI محسوب می شود. طبیعت بکر این کشور نشان دهنده توجه مردم به محیط زیست پاکیزه و سلامت است. افزون بر این، لتونی گزینه‌های جایگزین متنوعی را برای گشت و گذار سبز از گردش‌های ساده در طبیعت تا پیشنهادهایی برای شکارچیان و دوستداران پرندگان ارائه کرده است. از این رو، هر فردی می تواند به راحتی به محیط زیست سبز و غنی لتونی دسترسی داشته باشد.

نروژ

نروژ به مقابله با پیامدهای گرمایش جهانی پرداخته و از این رو، دولت و مردم این کشور در پی حفظ سطح بالای محافظت از زمین در برابر سناریوهای ویرانگر آینده هستند. در حقیقت، دولت در کنار مردم نروژ برای توسعه "کشور کربن خنثی" تلاش می کنند. 

لوگزامبورگ

لوگزامبورگ افتخار در اختیار داشتن "مرکز فناوری زیست محیطی" (CRTE) را دارد که به موضوعات مختلفی مانند طراحی دوستدار محیط زیست، انرژی‌های تجدیدپذیر، تجزیه و تحلیل چرخه زندگی و ساخت و ساز دوستدار محیط زیست رسیدگی می کند.

کاستاریکا

دولت کاستاریکا خود را وقف آن کرده تا به عنوان سرمشقی برای منبع انرژی تجدیدپذیر شناخته شود. این کشور در مسیر مبدل شدن به "کشور کربن خنثی" تا سال 2021 حرکت می کند. طی سال‌های گذشته، روند جنگل‌زدایی در کاستاریکا زمین لازم برای کشاورزی را فراهم کرده، اما اکنون آنها بر طرح‌های احیای جنگل تمرکز کرده که از آن جمله می توان به کاشت پنج میلیون نهال طی تنها 5 سال اشاره کرد.

شایان ذکر است، ایران در میان 132 کشور جهان رده 114 را در لیست سال 2012 شاخص عملکرد زیست محیطی (EPI) به خود اختصاص داده است. این در شرایطی است که ایران در سال 2008 رده 67 و در سال 2010 رده 78 را به خود اختصاص داده بود. از این رو، روند نزولی شرایط زیست محیطی و کیفیت زندگی ایران همچنان ادامه یافته و وضعیت نگران کننده‌تری به خود گرفته است.

   + کورش پورزند ; ۱:٤۳ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٢ اسفند ۱۳٩۱
comment نظرات ()

چارلی چاپلین

با پول می توان ...!

خانه خرید ولی آشیانه نه،

رختخواب خرید ولی خواب نه،

ساعت خرید ولی زمان نه،

می توان مقام خرید ولی احترام نه،

می توان کتاب خرید ولی دانش نه،

دارو خرید ولی سلامتی نه،

خانه خرید ولی زندگی نه و بالاخره ،

می توان قلب خرید، ولی عشق را نه
.

آموخته ام که...

تنها کسی که مرا در زندگی شاد می کند کسی است که به من می گوید: تو مرا شاد کردی

که مهربان بودن، بسیار مهم تر از درست بودن است

که هرگز نباید به هدیه ای از طرف کودکی، نه گفت

که همیشه برای کسی که به هیچ عنوان قادر به کمک کردنش نیستم دعا کنم

که مهم نیست که زندگی تا چه حد از شما جدی بودن را انتظار دارد، همه ما احتیاج به دوستی داریم که لحظه ای با وی به دور از جدی بودن باشیم

که گاهی تمام چیزهایی که یک نفر می خواهد، فقط دستی است برای گرفتن دست او، و قلبی است برای فهمیدن وی

که راه رفتن کنار پدرم در یک شب تابستانی در کودکی، شگفت انگیزترین چیز در بزرگسالی است

که زندگی مثل یک دستمال لوله ای است، هر چه به انتهایش نزدیکتر می شویم سریع تر حرکت می کند

آموخته ام ... که پول شخصیت نمی خرد

که خداوند همه چیز را در یک روز نیافرید. پس چه چیز باعث شد که من بیندیشم می توانم همه چیز را در یک روز به دست بیاورم

که چشم پوشی از حقایق، آنها را تغییر نمی دهد

که این عشق است که زخم ها را شفا می دهد نه زمان

که هیچ کس در نظر ما کامل نیست تا زمانی که عاشق بشویم

که زندگی دشوار است، اما من از او سخت ترم

که فرصت ها هیچ گاه از بین نمی روند، بلکه شخص دیگری فرصت از دست داده ما را تصاحب خواهد کرد

که لبخند ارزانترین راهی است که می شود با آن، نگاه را وسعت داد

   + کورش پورزند ; ۸:٥٦ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۳٠ بهمن ۱۳٩۱
comment نظرات ()

لذت زندگی

دو میمون روی شاخه درختی نشسته بودند و به غروب خورشید نگاه می کردند.یکی از دیگری پرسید: چرا هنگام غروب رنگ آسمان تغییر می کند؟

میمون دوم گفت: اگر بخواهیم همه چیز را توضیح بدهیم، مجالی برای زندگی نمی ماند. گاهی اوقات باید بدون توضیح از واقعیتی که در اطرافت می بینی، لذت ببری.

میمون اول با ناراحتی گفت: تو فقط به دنبال لذت زندگی هستی و هیچ وقت نمی خواهی واقعیت ها را با منطق بیان کنی.در همین حال هزار پایی از کنار آنها می گذشت.میمون دوم با دیدن هزار پا از او پرسید: هزار پا، تو چگونه این همه پا را با هماهنگی حرکت می دهی؟

هزارپا جواب داد: تا به امروز راجع به این موضوع فکر نکرده ام. 

میمون دوم گفت: خوب فکر کن چون این میمون راجع به همه چیز توضیح منطقی میخواهد.

هزار پا نگاهی به پاهایش کرد و خواست توضیحی بدهد:خوب اول این پا را حرکت می دهم، نه، نه. شاید اول این یکی را. باید اول بدنم را بچرخانم، ...هزار پا مدتی سعی کرد تا توضیح مناسبی برای حرکت دادن پاهایش بیان کند.ولی هرچه بیشتر سعی می کرد، ناموفق تر بود.

پس با ناامیدی سعی کرد به راه خودش ادامه دهد، ولی متوجه شد که نمی تواند.با ناراحتی گفت: ببین چه بلایی به سرم آوردید. آنقدر سعی کردم چگونگی حرکتم را توضیح دهم که راه رفتن یادم رفت.

میمون دوم به اولی گفت: می بینی! وقتی سعی می کنی همه چیز را توضیح دهی این طور می شود.پس دوباره به غروب آفتاب خیره شد تا از آن لذت ببرد.

پائولو کوئلیو


 

   + کورش پورزند ; ۸:۳٩ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۳٠ بهمن ۱۳٩۱
comment نظرات ()

تغییر

استفان کاوی (از سرشناس ترین چهره‌های علم موفقیت) می‌گوید:

" اگر می‌خواهید در زندگی و روابط شخصی‌تان تغییرات جزیی به وجود آورید به گرایش‌ها و رفتارتان توجه کنید.
اما اگر دلتان می‌خواهد قدم‌های کوانتومی بردارید و تغییرات اساسی در زندگی‌تان ایجاد کنید باید نگرش‌ها و برداشت‌هایتان را عوض کنید "

حقیقت این است که به محض تغییر برداشت٬همه چیز ناگهان عوض می‌شود. کلید یا راه حل هر مسئله‌ای این است که به شیشه‌های عینکی که به چشم داریم بنگریم؛ شاید هرازگاه لازم باشد که رنگ آن ها را عوض کنیم و در واقع برداشت یا نقش خودمان را تغییر بدهیم تا بتوانیم هر وضعیتی را از دیدگاه تازه‌ای ببینیم و تفسیر کنیم . آنچه اهمیت دارد خود واقعه نیست بلکه تعبیر و تفسیر ما از آن است .

انیشتین می‌گوید :  آنچه در مغزتان می‌گذرد، جهانتان را می‌آفریند.

   + کورش پورزند ; ۱۱:٥۳ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۱ بهمن ۱۳٩۱
comment نظرات ()

چشمه آب گرم معدنی وننق در زنگان

چشمه های آب معدنی را به حق می توان یکی از مهمترین منابع طبیعی خدادادی دانست. بدین جهت یکی از مهمترین جاذبه های جهانگردی هر منطقه ای وجود آب های گرم و یا آب های معدنی است. آب های معدنی نقش درمانی داشته و با این که سابقه استفاده از آن چنانچه از کتب و روایات تاریخی استنتاج می گردد. به چندین هزار سال قبل بر می گردد.
در حالی که در سطح جهان به خصوص کشورهای پیشرفته ای نظیر، فرانسه، ایتالیا، ایالات متحده و اسپانیا استفاده صحیح از آب های معدنی پس از شناخت و تجزیه و اثرات درمانی آن ها رو به گسترش نهاده و یکی از اصولی ترین پیشنهادات جهت آسایش و توسعه منطقه ای و جذب درآمد محسوب می گردد.
آب های معدنی از جهات گوناگون بر بدن انسان خاصیت درمانی دارند و خاصیت درمانی آن ها بهتر خواهد بود اگر در سرچشمه و به صورت تازه مورد استفاده قرار بگیرند.

 آب های سولفاته کلیک سرد ادرار زا
آب های سولفاته سر یک و منیزین ملین
آب های بیکربناته سدیک درمان کننده اسید و باز در اندام های بدن
آب های سولفورة سدیک رادیو اکتیویته گرم/ درمان کننده بیماری های دستگاه تنفسی
آب رادیو اکتیو ترمیم کننده بافت ها و سلول ها، کلسیم ساز، ادرارزا، بازکنندة رگ ها، آرام بخش، میکروب کش.
چشمه آبگرم معدنی وننق در حومه روستای وننق دهستان قره پشتلو واقع گردیده است.
دسترسی: کیلومتر 30 جاده سهرین از زنجان تا دو راهی محمود آباد 30 کیلومتر – از محمود آباد تا وننق 4 کیلومتر است. آبگرم بین روستاهای وننق و ولگاهی واقع گردیده است. فاصله وننق تا لگاهی 4 کیلومتر است.راه دیگر ارتباطی از طریق روستاهای لگاهی است. که از این طریق تا کیلومتر 25 جاده ارمغانخانه آسفالته و بقیه ( 6 کیلومتر ) خاکی است.جاده لگاهی از میان مزارع و باغات عبور نموده و دسترسی به علت وجود جوی های آب مشکل است.
دبی: 4 لیتر در ثانیه
کاربری: استحمام به منظور خاصیت درمانی
نوع چشمه معدنی: آبگرم گوگردی
ارتفاع از سطح دریا: 1865 متر
امکانات: استخر کوچک روباز سیمانی
علت نامگذاری آن بعلت واقع شدن در محدوده روستای وننق از دهستان قره پشتلو بالا می باشد. این راه از میان کشتزارها و تپه ها گذشته و به پای تپه ای که چشمه در آن واقع است می رسد . چشمه بر بالای تپه ای که حدود 70 متر ارتفاع دارد واقع گردیده است .
چشمه دارای دو مظهر است .مظهر دوم که بزرگتر است یک حوضچه به ابعاد 60/2 *65/2 متر و عمق آن در حدود 120 سانتی متر است که اطراف آن توسط افراد محلی به صورت سنگ چین در آمده است .
تمامی آب در قسمت پایین حوضچه به صورت استخرهای ذخیره آب روستائی از استخر خارج گشته و در زمین جاری می گردد و آبدهی آن در حدود 10 لیتر در دقیقه است . مجرا خروج آب به صورت سنتی توسط تعبیه خار و خاشاک و گل و سایر موانع کنترل می گردد .

 آب چشمه جزء آب های معدنی سولفاته کلسیک گرم است. این گونه آب ها که یون های خود را از لایه های سنگی مجاور خود در زیر زمین می گیرند در ادرار زایی و کمک کردن به دفع مواد زاید بدن و اثرات مطلوب بر کبد و مجاری صفرایی است . استحمام در این آب  آرام بخش است و از دردهای عصبی و عصبی مفصلی کاسته و حتی در درمان روماتیسم نیز موثر است .


مالیدن گل های مظهر اول (لجن درمانی ) بر روی بدن و بخصوص پاها در کاهش روماتیسم بسیار موثر است . میزان فلو ئور در آب این چشمه 5 میلی گرم در لیتر است که آشامیدنی متوالی آن ممکن است موجب بروز بیماری فلوئوروز در انسان گردد . آب تنگه بالایی چشمه سطحی بوده و در ردیف آب های بیکربناته و فسفاته کلسیک و منیزین سرد و نسبتا سنگین است .

چشمه قطود بلاغی در جوار چشمه وننق واقع گردیده است . ارتفاع آن از سطح دریا 1982 متر است این آبگرم طبق مصاحبه با افراد محلی جهت رفع پا درد و قطور بسیار مناسب است . در کل این منطقه آتشفشانی بوده و سنگ های منطقه نیزاز نوع سنگ آتشفشانی است  .

   + کورش پورزند ; ۸:٢٢ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱۱ دی ۱۳٩۱
comment نظرات ()

پارک ملی آذر آبادگان

احیای دریاچه ارومیه به‌صورت یک پارچه ممکن نیست


نخستین همایش بین‌المللی «دریاچه ارومیه» با شرکت میهمانان داخلی و خارجی در ارومیه برگزار شد.نکته قابل توجه اینکه صاحب‌نظران و اندیشمندان خارجی احیای یک پارچه دریاچه ارومیه را با توجه به وضعیت کنونی آن غیرممکن می‌دانند.

به عقیده شماری از کارشناسان خارجی، وضعیت دریاچه ارومیه به‌حدی وخیم است که حتی بازکردن تمام آب‌های موجود در پشت سدهای آذربایجان غربی و سرازیر‌شدن آنها به دریاچه، گره‌ای از مشکل موجود باز نمی‌کند. گروهی از استادان دانشگاه‌های خارجی نیز بر این باورند که تعطیل‌کردن بخش کشاورزی در حال حاضر و سرریز کردن تمام آب‌های موجود در آذربایجان غربی هم چاره‌ساز نیست.

استفاده از شیوه‌های علمی، بهره‌گیری از نظرات استادان دانشگاهی مرتبط، یک پارچه‌سازی‌ مطالعات و اطلاعات صورت‌گرفته، خودداری از موازی‌کاری نهادهای مسئول به همراه استفاده از تجربیات صاحب‌نظران داخلی و خارجی، احیای گام به گام و حفظ وضعیت موجود از جمله راهکارهای پیشنهاد‌شده این گروه است. ارائه اطلاعات صحیح و کلی درخصوص وضعیت آب‌های موجود، نحوه مدیریت آب توسط بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی، سدها و... از سوی مسئولان به افراد و گروه‌هایی که در زمینه احیای دریاچه ارومیه فعالیت می‌کنند با هدف مطالعه بهینه و ارائه راهکار اصولی نیز مورد تأکید استادان دانشگاه‌های خارجی است.

ضرورت یکپارچه‌سازی‌ تحقیقات علمی

استاد و رئیس دانشگاه ماربرگ‌آلمان یکی از شرکت‌کنندگان همایش بین‌المللی احیای دریاچه ارومیه گفت: با توجه به وسعت و عمق بحران خشکسالی دریاچه ارومیه در وهله اول باید تحقیقات علمی زیادی روی این تالاب انجام گرفته و براساس این مطالعات برنامه‌ریزی‌های علمی و اصولی صورت گیرد.

دکتر کریستین آپ با مقایسه دریاچه ارومیه و دریاچه اورال اظهارداشت: آنچه در طرح نجات دریاچه ارومیه مهم است یکپارچه‌سازی‌ تمام مطالعات و برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته است. این استاد آلمانی افزود: در ایران، وزارتخانه‌ها و دانشگاه‌های مختلف راهکارهای مناسبی ارائه کرده‌اند ولی حتما باید راه‌حل‌ها یکپارچه شود تا ثمربخش باشند. دکتر آپ با بیان اینکه نمی‌توان تمام وسعت دریاچه ارومیه را در یک مدت زمان مشخص احیا کرد، گفت: به اعتقاد من باید با تقسیم‌بندی اصولی، اقدام به احیای دریاچه ارومیه کرد؛ البته هر بخشی که احیا شد پایش و بخش دیگر در همان راستا احیا شود.

وی با تأکید بر اینکه باید با برنامه‌ریزی اصولی تمام جوانب را درنظر گرفت اظهار داشت: نباید بخش‌های دیگر از جمله کشاورزی در این منطقه برای احیای دریاچه ارومیه تعطیل شود چرا که آن وقت معضل دیگری به‌وجود می‌آید. استاد و رئیس دانشگاه ماربرگ آلمان تأکید کرد: به هیچ‌وجه نمی‌توان با اقدامات بخشی، راه به جایی برد و این دریاچه زیبا را احیا کرد. زمین‌شناس اهل کرواسی، دیگر صاحب‌نظر خارجی شرکت‌کننده در این همایش بین‌المللی تنها راهکار حل بحران دریاچه ارومیه را مداومت و پایش اجرای طرح نجات عنوان کرد.

دکتر اسدپروهیک گفت: باید طرح نجات به‌صورت قدم به قدم پیش برود و صد البته که هر قدم که انجام می‌پذیرد باید پایش شود و سپس نسبت به برداشتن قدم بعدی اقدام کرد. وی که شش سال سفیر کرواسی در جمهوری اسلامی ایران بوده است و با مقاله‌ای با موضوع ترکیب آب‌های مختلف در این همایش شرکت کرده بود اعلام کرد: در گام اول باید نسبت به نگهداری بخش موجود دریاچه اقدام کرد تا خشک نشود و از بین نرود و سپس نسبت به نجات کل آن اقدام کرد.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم روسیه و برنده جایزه پاوولوسکی با تأکید بر اینکه موضوع دریاچه ارومیه را یک موضوع بین‌المللی می‌دانم و برایم بسیار حائز اهمیت است گفت: معتقدم مشکلی که توسط انسان‌ها به‌وجود آمده باید توسط انسان‌ها نیز حل شود و این کار مطمئناً انجام‌شدنی است.

دکتر نیکلای علاءالدین با بیان اینکه اگر بتوانیم برنامه خاصی برای احیای دریاچه ارومیه داشته باشیم حتما این تالاب زیبا و ارزشمند احیا می‌شود افزود: گروه علمی ما بسیار علاقه‌مند است تا در پروژه نجات دریاچه ارومیه شرکت کند و لذا می‌توانیم در مراحل اجرایی چهارگانه این مهم را انجام دهیم.وی با تأکید بر اینکه تنها داشتن پول مشکل‌گشا نیست اظهار داشت: بدون هیچ برنامه علمی مشخص ما پیروزی نخواهیم داشت و در این راستا باید علوم و داشته‌های علمی خاص به کارگیری شوند. دکتر علاءالدین که مدیر تحقیقات و احیای دریاچه اورال است ادامه داد: ما تجربه دریاچه اورال را داریم که حدود 50 سال است گروه علمی ما در این مورد تحقیق و عمل کرده است و در این طرح با هم‌اندیشی و همفکری گروه‌های علمی به نتیجه مثبت رسیده‌ایم. وی اضافه کرد: درخصوص دریاچه ارومیه نیز باید با انجام مطالعات پایه‌ای در زمینه محیط‌زیست، خود دریاچه ارومیه و علل مشکلات به‌وجود آمده، اقدامات علمی را برای احیا آغاز کرد. به گفته وی، احیای دریاچه ارومیه تنها با هم‌اندیشی و همفکری گروه‌های علمی و آکادمیک قابل حل است.

 

   + کورش پورزند ; ۱:۳٩ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۳ دی ۱۳٩۱
comment نظرات ()

شبی به بلندای تاریخ

پاییز هزار‌رنگ می‌رود و زمستان سپیدرنگ از راه می‌رسد، و در این میان شبی است بلند و پر از رمز و راز. شبی به بلندای یک فرهنگ، فرهنگی چند هزار ساله با آیین و رسومی رنگارنگ به سان پاییز و درون‌مایه‌ای پاک و سپید به رنگ زمستان.

در حالی این روزها آرام آرام به بلندترین شب سال و رخت بر بستن پائیز هزار رنگ و آغاز زمستان سرد می‌رسیم که همانند سال‌های گذشته و سال‌هایی که به عمر ما قد نمی‌دهد تا یادشان بیاوریم، مردم جنب و جوش خاصی پیدا کرده‌اند تا بتوانند سور و ساتی فراهم کرده در شبی که به دور هم نشستن و گفتن و خندیدن و به دیدار بزرگان رفتن مشهور است، لحظاتی به دور از قیل و قال‌های جامعه، در کنار خانواده بگذرانند.

یلدا شبی که بلندترین شب سال نام گرفته تا بهانه ای شود برای دور هم بودن خانواده ها. مراسم شب یلدا در ایران، قدمتی چندین هزار ساله دارد که همواره در نخستین شب زمستانی برپا می شود.

در گذشته مردم تابش خورشید را از تجلیات اهورایی یا خدایی و تاریکی شب را از اعمال اهریمنی می پنداشتند و متوجه بودند که گاه روزها بلند و شب ها کوتاه و گاهی هم شب ها بلند و روزها کوتاه می شود.

به مرور زمان مردم دریافتند که کوتاه‌ترین روز سال، آخرین روز پائیز و بلندترین شب سال نیز اولین شب زمستان است و پس از این شب روزها به تدریج بلندتر و شب ها کوتاه‌تر می‌شوند و خورشید در آسمان بیشتر می‌پاید. به همین جهت آن شب را شب یلدا یا شب تولد خورشید نامیدند. 

پس از این نام گذاری، اول دی ماه تا 10 بهمن که در آن هر روز بر شدت سرما افزوده می شود، به عنوان چله بزرگ و 10 بهمن تا 20 اسفند که در آن از شدت سرما روز به روز کاسته می شود، به عنوان چله کوچک شناخته شد. مراسم شب یلدا که به شب چله نیز معروف است، در استان زنجان نیز از دیرباز متداول بوده و از اعتبار خاصی برخوردار است.

مردم از ایام قدیم بر این باورند که اگر در این شب هندوانه بخورند، از گرمای تابستان مصون می‌مانند و به همین دلیل این میوه جایگاه خاصی در مراسم شب یلدا دارد. در گذشته مردم معتقد بودند که در این شب کسی نباید به مسافرت برود؛ چرا که در این صورت تا آخر سال در به دری و آوارگی می کشد.

در زنجان مرسوم بود که در شب‌های چله، مردم گندم برشته را به ردیف، روی بام خانه‌هایشان می‌ریختند و معتقد بودند که با این کار، سال پر برکتی را پیش رو خواهند داشت. متأسفانه این آداب و آئین‌ها به علت کم توجهی، رو به فراموشی هستند؛ به گونه‌ای که رسومی همچون شب یلدا که متعلق به ایرانیان است، در اثر بی توجهی رفته رفته فراموش می شود.

یلدا فرهنگی کاملا ایرانی

جشن شب چله، بعد از نوروز تنها جشنی است که همواره در میان ایرانیان پایدار مانده است و علت پایداری آن را می‌توان باور دینی کهن مهرپرستان یعنی زایش خورشید و مهر دانست. هر جشن، آیینی دارد. یلدا و جشن‌های شب یلدا، یک سنت دیرین در ایران است و به عنوان یک جشن آریایی از هزاران سال قبل رواج داشته است.این آیین‌ها که تا چند دهه پیش فراگیر و اکنون در برخی مناطق اغلب روستایی پابرجاست. یک فعال اجتماعی در رابطه با این سنت قدیمی ایرانیان می‌گوید: شب یلدا به‌عنوان یک فرهنگ تمام ایرانی، می‌تواند نقطه اشتراک میان ادیان و فرهنگ ها قرار گیرد. به همین دلیل باید از این ظرفین برای نزدیکی ادیان و فرهنگ‌ها استفاده کرد.

بر اساس فرهنگ کهن ایران، در شبانگاه واپسین روز آذر ماه، نبردی میان اهریمن و اهورا مزدا در می گیرد و تا سپیده دم و طلوع خورشید ادامه می‌یابد و مردمان برای رفع این نحوست، در انتظار سپیده دم و شکست اهریمن و طلوع روشنایی اهورایی به شب زنده داری می پردازند.

برخی از آداب و رسوم گذشتگان، سمبل مهرورزی است. همچنان که بر پایه اساطیری کهن در شب یلدا، ایزد نور در کوه البرز در یک غار از فروغ زاییده شده است و مهریان در غارها و یا جاهای فرو افتاده، مهر را نیایش می‌کردند و او را آگاه به همه اعمال و افکار می دانستند.

طی یک سنت هزار ساله، خانواده های ایرانی در شب یلدا آخرین روز از پائیز و اولین شب از آغاز زمستان که طولانی‌ترین شب سال است، با رفتن به خانه‌های یکدیگر، کنار هم می‌نشینند و آنان که ذوقی دارند، تفالی به دیوان حافظ می زنند.

یلدا، شبی است به درازی سیاهی و فراموشی ثانیه‌های کشدار که نمادی از روح زنده و هویت قومی هزاران ساله یک فرهنگ است، فرهنگی که زادروز خود را زنده نگه می‌دارد. آیین و سنت های ایرانی حاوی مفاهیم ارزشمندی است که می‌کوشد رشته‌های عواطف و علایق را در نهاد خانواده و جامعه گسترش دهد و استحکام بخشد. در شرایطی که فرصت های با هم بودن به علت مشکلات عدیده به ندرت به دست می آید، شب یلدا زنجیره‌ای از آیین‌ها و سنت‌هایی است که عشق و لذت همنشینی با خانواده و خویشاوندان را باز تولید می کند.

آیین شب چله در زنجان

با گذشت زمان، برگزاری این سنت با توجه به قومیت هر منطقه، شکل تازه‌ای به خود گرفته است و باورها و اعتقادات و فرهنگ هر منطقه‌ای به آن اضافه شده و به تبع آن، جشن شب یلدا رنگ و بوی خاصی به خود گرفته که منطقه زنجان نیز از این فرهنگ پذیری و قومیت پذیری، دور نمانده است.

افراد هر خانواده، سفره مخصوص شب یلدا پهن می‌کردند و در آن از انواع میوه‌ها و خشکبار، هندوانه، انار، خربزه و میوه هفت مغز (پسته، بادام، توت، فندق، کشمش و انجیر) استفاده می‌کردند، زیرا اعتقادی خاصی در خوردن آنها و برکت گیری از این میوه‌ه‌ا وجود داشته است.

این میوه‌ها کثیر الدانه هستند و در میان مردم قدیم نیز نوعی جادو محسوب می‌شدند، به گونه‌ای که انسان‌ها با توسل به برکت خیزی و پر دانه بودن آنها، با خوردن این میوه‌ها خودشان را نیز مانند آنها پر برکت می‌کنند و نیروی باروری را در خود افزایش می‌دهند.

بعضاً افراد سعی می‌کردند روز اول دی را در معرض آفتاب قرار گیرند و به اعتقاد خود از اولین روز تولد خورشید، گرمی و حرارت و پویایی را تبرک می‌گرفتند و بعضی نیز هنگام طلوع خورشید را زایش خورشید می‌دانستند و به نیایش مشغول م‌ شدند و پیروزی مهر و شکست اهریمن را از خدا طلب می‌کردند و شب هنگام دعایی به نام «فی‌یوم» می‌خواندند که دعای شکرانه نعمت بوده است.

 

   + کورش پورزند ; ۱۱:٤٥ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ۳٠ آذر ۱۳٩۱
comment نظرات ()
← صفحه بعد صفحه قبل →